የእለት ዜና

ክረምት የሚፈትነው የኃይል አቅርቦት

Views: 134

በኢትዮጵያ በተለይም በአነስተኛ ከተሞች ክረምት በገባ ቁጥር የመብራት መቆራረጥ የነዋሪዎችን ሕይወት የሚፈትን ጉዳይ ነው። በያዝነው ክረምት እንኳን በሰፊው እየተስተዋለ ያለ ጉዳይ መሆኑን በገጠራማው የአገሪቱ ከፍል በሚገኙ አነስተኛ ከተሞች የሚከሰተውን የኃይል አቅርቦት መቆራረጥ መታዘብ ይቻላል። በተደጋጋሚ የማሻሻያ ሥራ እየሠራ እንደሆነ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ሲገልጽ ቢቆይም፣ ክረምት በገባ ማግስት ግን የመብራት መቆራረጡ ይጀምራል። ይህም ችግር እየፈጠረባቸው እንደሆነ ለአዲስ ማለዳ አስተያየታቸውን የሰጡ በተለያየ ሥራ ላይ የተሠማሩ ግለሰቦች ይናገራሉ።

በኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ኃይልን በብቸኝነት የሚያቀርበው የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ሲሆን፣ አገልግሎቱን የሚሰጠውም የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ነው። የኤሌክትሪክ ኃይልን በሚያሰራጨው የኤሌክትሪክ አገልግሎት ላይ ብዙ ጊዜ ትችት ሲቀርብ ይሰማል። አገልግሎቱ የደንበኞችን ዕርካታ ካለማሟላቱ ጋር በተያያዘ ብዙ ጊዜ ስሙ በመጥፎ ይነሳል። ጊዜው የክረምት ወቅት ሲሆን ደግሞ ቅሬታው ይበረታል።

የኢትዮጵያ አሌክትሪክ አገልግሎት ይህን የደንበኞች የዕርካታ መጠንን ለመለካት ይረዳው ዘንድ በ2013 ሕዳር ወር ላይ ከዓለም ባንክ ጋር በመተባበር ባስጠናው ጥናት፣ በአገራችን ያለው የኤሌክትሪክ ኃይል በተለያየ ምክንያት እንደሚቋረጥ ተገልጿል። ከዚህም አልፎ በተለይ በ2011 በአገር ዐቀፍ ደረጃ የፈረቃ አገልግሎት ሲሰጥ ታይቷል። በ2012 በተቋም ደረጃ ያለውን ተደራሽነት ለማሳደግና የኃይል መቆራረጥን ለመቀነስ የተለያዩ የካፒታል ፕሮጀክት ሥራዎች እየተሠሩ እንደሆነ የተቋሙ የ2012 ሪፖርት ያሳያል። ተቋሙ ዘርፈ ብዙ የሆኑ ፕሮጀክቶችን ተግባራዊ እያደረገ ቢሆንም፣ የጥናቱ ውጤት እንደሚያሳየው ከሆነ በኃይል መቆራረጥ ላይ የተገልጋዩ ሕብረተሰብ ቅሬታ በጣም ከፍተኛ እንደሆነ ነው። ከጥናቱ ተሳታፊዎች 3/4ኛ የሚሆኑት የሚቀርብላቸው የኤሌክትሪክ ኃይል የመቆራረጥ ድግምግሞሽ በስፋት እንዳለው ገልፀዋል። ይህ በጣም ከፍተኛ የሚባል አኃዝ ነው ተብሏል።

የዚህ መቆራረጥ መደጋገም ደግሞ በበርካታ ዘርፎች ላይ ተጽዕኖ ማሳደሩ የማይካድ ሐቅ ነው። ይህን የመቆራረጥ መደጋገም እና ተቋርጦ የሚቆየበትን የጊዜ ብዛት በተመለከተ በ2020 የወጣው The World Bank’s Enterprise Surveys (WBES) እንደሚያሳየው፣ ከሰሀራ በታች በሚገኙ አገራት በወር ውስጥ ከአስራ አንድ ጊዜ በላይ የመብራት መቋረጥ እንደሚኖር ይገልጻል። በነዚህም ጊዜያት ከስድስት ሰዓት ላላነሰ መብራት ጠፍቶ እንደሚቆይም ጽሑፉ ያሳያል ።
ይህ ሁነት በኛም አገር በየጊዜው የሚከሰት ጉዳይ እንደመሆኑ መጠን፣ የመብራት መቆራረጥ እና ተቋርጦ የሚቆይበት ጊዜም መርዘም የሚያስከትለው የራሱ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግር እንዳለ ይታመናል።

አሁን ላይ ኹሉም ነገር በሚባል ደረጃ በኤሌክትሪክ ኃይል መንቀሳቀስ ከጀመረ ዋል አደር ብሏል። አቅርቦቱን ተማምነው ሥራቸውን በኤሌክትሪክ ኃይል ላይ በመሰረቱት ደግሞ ያለው ተጽዕኖ ቀላል የሚባል አይደለም።
እንጀራ በመጋገር እና ማከፋፈል ሥራ ላይ እንደተሰማሩ የሚናገሩት ስማቸው እንዳይጠቀስ የሚፈልጉ አስተያየት ሰጪ፣ ከክረምቱ መግባት ጀምሮ በመብራት መቆራረጥ ምክንያት ሥራ በአግባቡ መሥራት እንዳልቻሉ ይገልጻል።
በዚህ ወቅት ያለው ተጽዕኖ የታወቀ ነው ሲሉ ይጀምራሉ አስተያየት ሰጪያችን፣ ሥራችንን በአግባቡ መከወን እንዳንችልና ውጤታማ እንዳንሆን ራሱን የቻለ ተጽዕኖም አለው ሲሉም ያክላሉ። ደንበኞቻቸውንም በአግባቡ ማስተናገድ አለመቻላቸውንም ያነሳሉ። ትዕዛዝ ለሚሰጡን ደንበኞች ትዕዛዛቸውን በጊዜው እንዳናደርስ እክል ሆኖብናልም ሲሉ ያነሳሉ።

መብራት ከጠፋ ያለን አማራጭ እስኪመጣ ሥራ ፈትቶ መቀመጥ መሆኑንና በዚህም ምክንያት ገቢያቸው እንዳሽቆለቆለ ያስረዳሉ።
ሌላኛው በመብራት መጥፋት ላይ ምሬታቸውን የሚገልጹት የውጭ አገር ፊልሞችን በፍላሽ በመጫንና የኢንተርኔት አገልግሎት በመስጠት የሚተዳደሩት ሱራፌል ጌታቸው ናቸው። በዚህም የሥራ ዘርፍ ላይ ለስድስት ዓመት እንደቆዩ የሚናገሩት እኚህ ግለሰብ፣ በዚህ ክረምት ምንም ሥራ መሥራት እንዳልቻሉም ይጠቅሳሉ። “ወይ ፈረቃ ከሆነም ይንገሩንና የማይኖርበትን ቀን ካወቅን ከትራንስፖርት ወጪም እንድናለን ” ይላሉ አስተያየት ሰጪው።
መብራቱም ኮሮናውም ተደራርቦ ሥራ መሥራት እንዳልቻሉ የሚገልጹት አስተያየት ሰጪው፣ መብራት ይኖራል በሚል ምኞት ወደ ሥራ መሄድና ባለመኖሩም የትራንስፖርት ወጪ አውጥቶ መመለስ ብቻ ሥራቸው እንደሆነ ይገልጻሉ። ደንበኞችንም በመብራት ምክንያት እያጡ እንደሆነም ያክላሉ።

የመብራት መቆራረጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በተቋማት ላይ ተጽዕኖ ይፈጥራል። በመቆራረጡ ምክንያት የሠራተኛ ደመወዝን ጨምሮ የተለያዩ ወጪዎች በመኖራቸው ኪሳራም ሊያጋጥም እንደሚችልም ይታሰባል።
በዚህ የመብራት መቆራረጥ ዙርያ አስተያየታቸውን የሰጡን የአዲስ አበባ ከተማ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ኮሚዩኒኬሽን ሥራ አስኪያጅ በቀለ ክፍሌ ሲናገሩ፣ ኃይል በኹለት መንገድ የሚቋረጥ ሲሆን አንደኛው በብልሽት፣ ሌላኛው ደግሞ በዕቅድ እንደሆነ ያስረዳሉ።

በአብዛኛው አሁን ከተማው ውስጥ እየተከሰተ ያለው ግን በብልሽት ምክንያት የሚኖር የኃይል መቋረጥ እንደሆነ ይገልጻሉ። ብዙውን ጊዜ በዛፎች ምክንያት ሽቦዎች ሲነካኩ ኃይል እንደሚቋረጥና አልፎ አልፎም የሽቦዎች መናጋት የኃይል መቋረጥን እንደሚያስከትልም ያስረዳሉ።

በከተማችን በአሁን ጊዜ ከፍተኛ የመልሶ ግንባታ እየተከናወነ ነው የሚሉት ሥራ አስኪያጁ፣ በዚህ ጊዜ ስናቋርጥ ግን በዕቅድ ነው ይላሉ።
የኃይል ፍላጎት መሸከም ያልቻለ መስመር ክረምት ሲጨመርበት ለብልሽት የተጋለጠ ነው ይላሉ የኮሚኒኬሽን ሥራ አስኪያጁ። በአሁን ወቅት በምስሶዎች ላይ የሚያጋጥም የመኪና ግጭት፣ የዛፍ መውደቅ፣ በግንባታና መንገድ ሥራዎች ወቅት ከሚከሰት የኤሌክትሪክ ሽቦ መቆረጥ ጋር በተገናኘ የሚከሰቱ አደጋዎች መብራት ለረጅም ሰዓት እንዲቋረጥ ምክንያት መሆናቸውን ይገልጻሉ። እነዚህም ጉዳዮች የመልካም አስተዳደር ችግር ጥያቄዎች በመሥሪያ ቤታቸው ላይ እንዲነሳ እያደረጉ መሆኑን ያነሳሉ።

ከዚህ ቀደም የኢትዮጵያ አሌክትሪክ አገልግሎት የሚከሰተውን የኤሌክትሪክ መቆራረጥና መዋዠቅን ለመቀነስ፣ እንዲሁም ተደራሽነት ለማረጋገጥ እየሠራ መሆኑን መግለጹም ይታወሳል። ከነዚህም መካከል ቋሚ ንብረቶችን መቁጠር እና መመዝገብ ይገኝበታል።

ከሚመዘገቡት መካከል የመካከለኛ እና ዝቅተኛ መስመር እና ትራንስፎርመሮችን መረጃ በመሰበሰብና መለያ በመስጠት፣ ዲጂታይዝ በማድረግ የሚፈጠሩ ችግሮችን በአፋጣኝ ለመፍታት እየሠራሁ ነው ቢልም፣ አሁንም ችግሩ አልተፈታም።
ተቋሙ አሁንም ላይ የኃይል መቆራረጥ ማስተካካል እንዳልቻለ ሌላኛው ያነጋገርናቸው አስተያየት ሰጪ ይናገራሉ። በረከት ውበሸት ለደንበኞች ምግብ በማቅረብ ሥራ የሚተዳደሩ ሲሆን፣ በፊት ላይ ምንም የመብራት መቋራረጥ ችግር እነዳልነበረ ያስታውሳሉ። ከዚህ ቀደም ቢሄድ እንኳን ቶሎ ነበር የሚመጣው የሚሉት አሰተያየት ሰጪው፣ አሁን ላይ ግን ቀኑን ሙሉ መብራት እንደሚጠፋ ነግረውናል። አክለውም በሥራችንም ላይ ኪሳራ እያመጣብን ነው ይላሉ አስተያየት ሰጪው።

መብራት በማይጠፋባቸው ቀናት ላይ ድርጅታቸው እስከ ስምንት ሺሕ ብር ድረስ እንደሚሰራ የሚገልጹት በረከት፣ አሁን ላይ መብራት መጥፋት ከጀመረ ወዲህ ግን ሦስት መቶ አምሳ ብር ተሰርቶ የሚያውቅባቸው ቀናትም እንዳሉ ያስታውሳሉ።
አብዛኞቹ ደንበኞቼ የግል ዩንቨርስቲ ተማሪዎች ናቸው የሚሉት በረከት፣ ተማሪዎቹ የሚጠቀሙበት ሰዓት ደግሞ ምሳ ላይ በመሆኑ ምሳ ማድረስ ስለማይቻል ለኪሳራ እየተጋለጡ እንደሆነ ያስረዳሉ። ሙሉ በሙሉ ሥራቸውን መብራት ላይ መሰረት እንዳደረጉ የሚገልጹት አስተያያት ሰጪው፣ መብራት መቆራረጡ በመደጋገሙ ደንበኞች የሚፈልጉትን ማቅረብ እንዳልቻሉና ደንበኞቻቸውም ወደ ሌላ ስፍራ እየሄዱባቸው እንደሆነ ገልጸዋል። ይህ ደግሞ ሥራቸው ላይ ተጽዕኖ እንዳይኖረው ስጋት እንዳደረባቸው ይናገራሉ።

በያዝነው ሐምሌ ወር ላይ ችግሩ በጣም እየከፋ መሄዱን የሚያነሱት በረከት፣ “ካልሆነ በፈረቃ ቢሆን” ይላሉ ። መብራት በተቋረጠ ቁጥር እንዲያስተካክሉልን ስንደውል ትንሽ ችግር እንደሆነና ቶሎ እንደሚመጣ ቢነግሩንም፣ ስለማይስተካክል ሥራ ፈትቶ ቁጭ ከማለት ውጪ መፍትሄ እንዳላገኙ ይገልጻሉ።

መኖሪያቸው ኃይሌ ጋርመንት አካባቢ እንደሆነ የሚናገሩት እኚህ ተገልጋይ፣ የመብራት መቆራረጥ ጉዳይ በኹሉም አካባቢ የሚታይ ስለሆነ ይሻሻላል ብሎ ተስፋ ከማድረግ ውጪ ምንም ማድረግ እንደማይችሉ ተስፋ በመቁረጥ ስሜት ያስረዳሉ።
የክረምቱ መበርታት ዋነኛ ችግር እንደሆነ ቢነሳም፣ ሌላ ለመሥሪያ ቤቱ ትልቅ ችግር እየሆነ የመጣው የኃይል ስርቆት እንደሆነ ሥራ አስኪያጁ ያነሳሉ። እነዚህ ኃይል በመስረቅ የሚጠቀሙ ሰዎች መስመር በማጨናነቅ የኃይል መቆራረጥ እንዲከሰት እያደረጉ እና ትራንስፎርመርን ጨምሮ በውጭ ምንዛሬ የሚገቡ የተለያዩ መሳሪያዎችን ለብልሽት እየዳረጉ እንደሆነም ይገልጻሉ።

ለእንደዚህ አይነት ችግሮች መፍትሄ ይሆናል የተባለውን የቆጣሪ ምርመራ እያደረጉ እንደሆነ የሚናገሩት በቀለ ክፍሌ፣ የተሰረቀ ኃይል በመጠቀም እንጀራ የሚጋግሩ፣ብረት በመበየድ ሥራ የተሰማሩ ግለሰቦች እና በጥቃቅንና አነስተኛ የተደራጁ ቡድኖች እንዳገኙ ገልጸዋል። በዚህ ሕገ-ወጥ ተግባር ላይ ተሰማርተው ያሉትንም ለሕግ የማቅረብ ሥራ እየተከናወነ እንደሆነም የአዲስ አበባ ከተማ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ኮሚዩኒኬሽን ሥራ አስኪጅ በቀለ ክፍሌ ያነሳሉ።

በ2013 በጀት ዓመት የአዲስ አበባ ከተማ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ጥሩ አፈጻጸም እንዳለው የሚገልጹት ሥራ አስኪያጁ፣ በዓመቱ የተስተዋሉ የግብዓት ችግሮች ቢኖሩም አሁን ላይ መሟላታቸውን ይናገራሉ። የተነሱትን ችግሮች ለመፍታት ግን የሕብረተሰቡ ተሳትፎ አስፈላጊ ነው ባይ ናቸው።

በከተማው የሚስተዋለውን የመብራት መቆራረጥ ችግር መቼና እንዴት ለአንዴ እና ለመጨረሻ ጊዜ መፍታት እንደሚቻል በውል ባይታወቀም፣ እንደ በረከት ውብሸት ይሻሻላል ብሎ በተስፋ ከመጠበቅ ውጭ ሌላ አማራጭ ያለ አይመስልም።


ቅጽ 3 ቁጥር 143 ሐምሌ 24 2013

Comments: 0

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

This site is protected by wp-copyrightpro.com