መዝገብ

Category: ሕይወትና ጥበብ

የኢሬቻ በዓል ገጽታዎች

በርከት ካሉ ሺሕ ዓመት በፊት እንደሆነ የሚነገርለት አንድ አፈ ታሪክ አለ። እንዲህ ነው፤ አቴቴ ኹለት ወንድሞች ነበሯት። እነዚህ ወንድሞቿ በመካከላቸው ጸብ ይፈጠርና ይጣላሉ። አንዱም አንደኛውን ገድሎ ይጠፋል። አቴቴ ታድያ በእጅጉ ታዝናለች፤ ሟች ወንድሟ በተቀበረበት ቦታ ላይም ኦዳ ትተክላለች። ኦዳውን እየተንከባከበች…

2012 በጥበብ ዘርፎች ዕይታ

ቀን ቀንን እንደሚያድስ፣ በተመሳሳይ ሰማይና ፀሐይ ነገር ግን ሌሊትን በተሻገረ ቁጥር አዲስ ቀን እንደሚገኝ፣ አዲስ ዓመትም እነሆ መጥቷል። ከ365 ቀናት በፊት አዲስ የነበረውና በወረት የተቀበልነው 2012 አሁን አሮጌ ተብሏል። ክፉውም ደጉም አልፎበት፣ መሠረት ግን ሆኖ፣ በሌላ ተስፋ፣ በሌላ ስጋት 2013…

በዓል እና የመገናኛ ብዙኃን መሰናዶዎች

ኢትዮጵያዊያን ለበዓል ቀናት ያለን ስሜት ልዩ ነው። በተቻለን አቅም ሁሉ እለቱን በልዩ ስሜት፣ ደስታ እና በምቾት ማሳለፍ እንፈልጋለን። የዘወትር እንቅስቃሴዎችም ለበዓል እረፍት ስለሚወስዱ፣ እኛነታችን በሚያጎሉ ወግና ባህልን መሠረት ባደረጉ ስነ ስርዓቶች ታጅበን በዓላትን ከቤተሰብ፣ ዘመድ፣ ወዳጅ ጎረቤት ጋር ሰብሰብ ብለን…

ኑሮ እና ደም-ወዝ

ሰጥቶ የመቀበል ቀመርን ዋነኛ መርህ ባደረገች በምንኖርባት ዓለም፤ የሰው ልጅ ከተፈጠረበት ጊዜ አንስቶ እስከ እለተ ሞቱ ድረስ እልፍ አእላፍ የሕይወት ውጣ ውረዶችን ያሳልፋል። እነዚህን የሕይወቱን ውጣ ውረዶች በማቅለል ብሎም ኑሮውን የተደላደለና ምቹ ከማድረግ አንፃር ገንዘብ የሚጫወተው ሚና ይህ ነው የሚባል…

አሸንዳና ማህበራዊ ቱሩፋቶቹ

አገራችን ኢትዮጵያ የብዙ ባህላዊ ክውን ጥበባት እና ሀይማኖታዊ ስርዓቶች ባለቤት ናት። ሃይማኖታዊ እና ባህላዊ ትርጓሜን ይዘው በድምቀት የሚከበሩ በዓላትም አሏት። እነዚህ ክዋኔዎችም በተለያየ ወቅት እና ጊዜ የሚከናወኑ ሲሆኑ በተለይ በክረምት ወራት የሚከናወኑት አሮጌው ዓመት አልፎ በአዲሱ ሊተካ የቀናቶች እድሜ መቅረቱን፤…

ቡሄ እና ባህሉ

‹‹መጣና በዓመቱ ኧረ እንደምን ሰነበቱ ቡሄ መጣ በዓመቱ ኧረ እንደምን ሰነበቱ ሆያ…. ሆዬ….!ሆ….! እዛ ማዶ ጭስ ይጨሳል አጋፋሪ ይደግሳል፤ ያቺን ድግስ ውጬ ውጬ ከድንክ አልጋ ተገልብጬ፤ ያቺ ድንክ አልጋ አመለኛ ያለ አንድ ሰው አታስተኛ፤ ሆይሻ…. ሎሚሻ መጣንልሻ፤…›› እነዚህን ስንኞች በልጆች…

የማኅበራዊ ሚዲያ አጠቃቀም በኢትዮጵያ

መረጃ የታሪክ የጀርባ አጥንት ነው። ይህም የሚባለው ያለምክንያት አይደለም። ታሪክን በመረጃ ቋት ውስጥ በየዘመን እና ጊዜው እየከፋፈለ ሰድሮ የትናንቱን እውነት ከዛሬው ኩነት ጋር በማጋመድ ለቀጣዩ ትውልድ የማቆየት ልዩ አቅም ስላለው ነው። የሰው ልጅ ሕይወቱን በተቃናና በቀለለ መንገድ ይመራ ዘንድ፤ በሚያደርገው…

አረፋ እንደምን አለፈ?

በመላው ዓለም በሚገኙ የእስልምና እምነት ተከታዮች ዘንድ በታላቅ ድምቀት ከሚከበሩና ልዩ ስፍራ ከሚሰጣቸው ዓመታዊ ሃይማኖታዊ ክብረ በዓላት መካከል አንዱ እና ዋነኛው ነው። ፆም፣ ጸሎትና መልካም ሥራን የሚያሳዩ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶች የሚከወኑበት ይህ በዓል የመታዘዝ፣ የመስዋዕት እና የእዝነት በዓል ተደርጎ በእምነቱ ተከታዮች…

ኮቪድ 19 እና የኪነ-ጥበብ ምሽቶቻችን

በሰው ልጅ የእለት ተእለት የሕይወት መስተጋብርና ውጣውረዱ ውስጥ ልማትና ጥፋቱን፣ ሰናይና እኩይ ሀሳቡን፣ ተግባሩንም ሳቢና ማራኪ በሆነ መንገድ መልሶ ለሰው ይቀርብበታል፣ ኪነጥበብ። በዚህም ምክንያት ክስተትን፣ ኹነትን፣ ታሪክንም ጭምር በማይጠፋ አሻራ ለቀጣይ ትውልድ የማስቀረት አቅም ካላቸው ዘርፎች ውስጥ አንዱና ዋነኛው ሆኗል።…

የኢትዮጵያ ኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት – ከ‹ነበር› እስከ ‹ነው›

ወደ ዊንጌት በሚወስደው ዋና መንገድ ላይ ይገኛል፣ የኢትዮጵያ ኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት። ብዙዎች ‹ፓስተር› በሚል ሥም ይጠሩታል። ለዚህም ምክንያት አላቸው። ይህንንም ምክንያት በኢንስቲትዩቱ የ‹ነበር› አምድ ላይ እንዲህ ተጽፎ እናገኛለን። ከታሪክ ማኅደር በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር በ1914 ነበር የተለያዩ የኅብረተሰብ እና የእንስሳት ጤና…

ተወርዋሪ ኮከብ -ጋዜጠኛ ካሳሁን አሰፋ

ተወርዋሪ ኮከብ ይሏቸዋል፣ ድንገት ታይተው፣ አብርተውና አድምቀው፣ ደምቀውም በቅጽብት ጥፍት የሚሉትን። ብዙ የሚጠበቅባቸውና ብዙ እንደሚሰጡ ተስፋ የታየባቸው፣ የሚያሳሱ፣ ተፈጥሮንና ፈጣሪን የምናመሰግንባቸው፣ ሙያንና ሙያተኛን የምናከብርባቸው በብዙ መልኩ ሊገለጹ የሚችሉ ሰዎች እንደ ተወርዋሪ ኮከብ በፊታችን ብልጭ ብለው ከፊታችን ተሰውረዋል። ካሳሁን አሰፋ በጋዜጠኝነቱ…

ሀጫሉ ሁንዴሳ

እኩለ ሌሊት አካባቢ ነው። ማኅበራዊ የብዙኀን መገናኛዎች ይልቁንም ፌስቡክ ግን እኩለ ቀን የሆነ ያህል ብዙዎች ሲመላለሱበት ነበር። ሁሉንም ያስደነገጠ፣ ያስጨነቀና ያሳዘነ ጉዳይ በዜና ተሰራጭቷል። ‹ውሸት አድርገው! ሕልም ይሁን!› ብሎ የሚጸልየውም ጥቂት አይመስልም። ዜናው በእርግጥም ልብ የሚሰብር ነበር። ድምጻዊ ሀጫሉ ሁንዴሳ…

መጻሕፍትና ንባብ – በኮቪድ ወቅት

ሚዩዚክ ሜይዴይ ኢትዮጵያ ላለፉት አስራ ሰባት ዓመታት በየአስራ አምስት ቀኑ በመጻሕፍት ዙሪያ የውይይት መድረክ ሲያዘጋጅ ነበር፤ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ለአፍታ እንዲገታ ግድ አለው እንጂ። እስካለፈው ሦስት ወር ገደማም 492 የሚጠጉ መጻሕፍት ለውይይት ቀርበዋል። በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቤተመዛግብትና ቤተመጻሕፍት ኤጀንሲ (ወመዘክር) አዳራሽ…

ፍቅር – በዘመነ ኮቪድ 19

‹‹ሰርጋችንን ጥር ውስጥ እናድርገው ወይስ ሚያዝያ በሚለው ትንሽ ተከራክረን ነበር። የእኔ ሐሳብ አሸንፎ ሚያዝያ ውስጥ ልናደርግ ተስማምተን ለቤተሰብ አሳወቅን። ይኸው በወረርሽኙ ምክንያት ግን ድግሱ ቀረ። ኹለታችን ብቻ ግን ጋብቻችንን ፈጽመናል።›› አለች፤ በ2012 ልትመሠርት ያሰበችውና የወጠነችውን ትዳር በሰርግ ለማጀብ አስባ ያልተሳካላት…

ዘረኝነትና ታላቁ የፊልም ኢንዱስትሪ

የአንድ ጥቁር አሜሪካዊ በአሰቃቂ ሁኔታ በፖሊሶች እጅ መገደል የዘረኝነትን ጉዳይ ዓለማቀፍ አጀንዳ አድርጎታል። የጥቁር አሜሪካዊው ጆርጅ ፍሎይድ ሞት፣ የአንድ ሰው ብቻ ሳይሆን የብዙዎች እስኪመስል ድረስ፣ ዓለምን በአንድ ቋንቋ አነጋግሯል። ‹Balck lives Matter› በግርድፉ ሲተረጎም ‹የጥቁር ሕይወት ዋጋ አለው!› ከሁሉም አንደበት…

‹ሠኔ እና ሰኞ ሲገጥም…›?

ዘንድሮ ሠኔና ሰኞ ገጥሟል። ማለትም ሠኔ አንድ ቀን ሰኞ እለት ውሏል። በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር ብቻም ሳይሆን የአውሮፓውያኑ ጁን 1 ወይም ሠኔ 1 በ2020 ሰኞ እለት ውሏል። በአገራችን ደግሞ ሠኔ እና ሰኞ ሲገጣጠም አንዳች ክፉ ነገር እንደሚከሰት የተለመደና የሚታወቅ ብሂል ወይም…

የሸዋል ኢድ – ‹ትንሹ ኢድ›

የረመዳን ጾም ለእስልምና እምነት ተከታዮች ታላቅ የጾም ወር ነው። ስለምን ቢባል የረመዳን ትሩፋት ብዙ በመሆኑ ነው፣ እንደ ሃይማኖቱ አባቶች ገለጻ። የአዲስ አበባ እስልምና ጉዳዮች ከፍተኛ ምክር ቤት ምክትል ፕሬዝዳንት ሼሕ አሊ መሐመድ ሺፋ የጾሙ መጀመሪያ ላይ ከአዲስ ማለዳ ጋር ባደረጉት…

የስፖርቱ ዓለም ወቅታዊ ፈተና እና ትግል

ቶክዮ የ2020 ኦሎምፒክ ውድድሮችን ለማከናወን ሁሉን አሰናድታ ዝግጅቷን ማልዳ ብትጨርስም፣ እንደ እንግዳ ደራሽ የሆነው ኮቪድ 19 ኮሮና ቫይረስ በመጨረሻው ሰዓት ድግሷን እንዳይሆን አድርጎታል። ይህም ብቻ አይደለም፣ ለውድድሩ ራሳቸውን በሚገባ እያዘጋጁ የነበሩ፣ ለድልም መንፈሳቸውን ያበረቱ አትሌቶችን ምኞትና ፍላጎት አደብዝዟል። ምንም እንኳ…

የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚና ምሁራኑ – በዘመነ ኮሮና

ተቋማት ሕጋዊ ሰዎች ናቸው። እንደ ግለሰብ ስኬትን እንዲሁም ውጣ ውረድን፤ አንዳንዴም ውድቀትን ያስተናግዳሉ። ከዚህ መካከል ስኬታቸው ለብዙዎች በተምሳሌትነት ሊጠቀስ የሚችል ተቋማትን እናውቃለን። ዛሬም አዲስ ማለዳ ብዙዎች ቢያውቋቸው ብዙ ይማሩባቸዋል ያለችውን ተቋም ቃኝታለች፤ የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ። ሳይንስ አካዳሚው በአሁኑ ሰዓት የኮቪድ…

አፍና አፍንጫ መሸፈኛ ጭንብል – በፋሽን

ዓለም በተለያየ ጊዜ ከባድ የሚባሉ ወረርሽኞችን ያስተናገደች ሲሆን፣ በቶሎ መከላከያውን ባለማግኘት እንዲሁም በፍጥነት መድኃኒቱን ለማድረስ ባለመቻል ብዙ ሰዎችን ተነጥቃለች። እንዲህ ያለ ክስተት በ19ኛው ወይም በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ብቻ የሆነ አይደለም፣ በ21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን፣ ዓለም በሁሉም ዘርፍ ዳር ላይ…

‹‹አሁን ባለው ሁኔታ ሰው የሚባለውን አይሰማም የሚል ትንታኔ ትክክል አይመስለኝም››

የሰብአዊነት ድጋፍ ጥምረት ቅድሚያ ለሰብአዊነት ብሎ የሚንቀሳቀስ ኅብረት ነው። ወጣቶቹ እንዲህ ሰውና መገናኛ ብዙኀን ሁሉ ስለመረዳዳትና ድጋፍ ስለማሰባሰብ መናገር ባልጀመሩ ጊዜ፣ በሚደርሱ ሰው ሠራሽም ሆነ የተፈጥሮ አደጋዎች ወቅት በፍጥነት ድጋፎችን ከበጎ አድራጊዎች በመሰብሰብ ለተቸገሩት የሚያደርሱ ናቸው። ይህም ‹የት ሄጄ…በማን በኩል…ለማን…

የስቅለት በዓልና አከባበሩ

በክርስትና እምነት በድምቀት ከሚከበረው የትንሣኤ በዓል አስቀድሞ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ስርዓት መሠረት በአብያተ ክርስትያናት የሚደረጉ ስርዓቶችና ክዋኔዎች አሉ። ዘንድሮ ግን እንደወትሮ የሆነ አይመስልም። የሰዎች ስበስብ ለመባባሱ ምክንያት ለሆነው ለኮቪድ 19 ወረርሽኝ ሲባል ሃይማኖታዊ ስርዓቶችን በአብያተ ክርስትያናት ተሰብስቦ መከወን አልተቻለም።…

ጥበብ – በፈተና ጊዜ

ሙዚቀኞች የተለመደ የሙዚቃ ሥራቸውን እንዳያከናውኑ ሆነዋል። ለምርቃት የታሰቡ ፊልሞች መመረቂያቸው ሲራዘም ቴአትሮች መታየት አቁመዋል። ቀድመው የተቀረጹ ፊልሞች ለእይታ እንዳይበቁ ሲኒማ ቤቶች ተዘግተዋል። ጥበብ አሁን ስለጥበብ የምትኖርበት ጊዜ አይደለም። ይልቁንም ጥበብ ለማኅበራዊ አገልግሎት የምትተጋበት የተጋችበትም ጊዜ ነው። አሁን ላይ የሚታዩ ፈጠራ…

ጥበብ – በኮቪድ19 ቫይረስ ወረርሽን መካከል

ኮቪድ 19 ኮሮና ቫይረስ በዓለም ላይ ከፈጠራው ስጋትና ጭንቀት በተጨማሪ፣ የዓለምን የክዋኔ እቅዶች አዛብቷቸዋል። በስፖርቱ የ2020 የቶኪዮ ኦሎምፒክ እንዲራዘም ግድ ከማለቱ በተጨማሪ፣ ስለስፖርት የሚነገር ወሬ ጠፍቷል። አሁን የእግር ኳሽ ቡድኖችና ተጫዋቾቻቸው ሥማቸው የሚነሳው ባስቆጠሩት ነጥብና ባሳዩት ብቃት አይደል። ይልቁንም ‹ተጠንቀቁ!…

ኮቪድ19 – የሴቶችን የመብት ትግል ይፈትነው ይሆን?

ኮቪድ19 የተሰኘው የኮሮና ቫይረስ የሰው ልጅን በቀለም፣ በዘር፣ ሃይማኖትና ብሔር ሳይለይ እያጠቃ ያለ ቫይረስ ነው። ወረርሽኝ እንደሆነና ዓለምን የሚያሰጋ ስለመሆኑ የዓለም የጤና ድርጅት ይፋ ካደረገ ጀምሮም፣ የሁሉም አጀንዳ ሆኗል፤ ቫይረሱ። ምንም እንኳ ያለምንም ልዩነት ሰውን ሁሉ ሲያጠቃ ቢታይም፣ የተለያዩ የዓለም…

ዶክተር ካትሪን ሐምሊን በልግስና የተኖረ ሕይወት

‹‹እኔ እንኳን ብሞት በኢትዮጵያ ውስጥ ሁሉም ሴቶች ከወሊድ ጋር በተያያዘ የሚደርስባቸው ህመም እና ስቃይ ጨርሶ እስከሚወገድ ድረስ፣ የጀመርነው ዘመቻ መቋረጥ አይገባውም!›› ዶ/ር ካትሪን ሐምሊን። ስለሴቶች መብት ተሟጋች ነን ከሚሉ እልፍ ሰዎች መካከል የእርሳቸውን ሩብ እንኳ ያደረገ ማግኘት ከባድ ነው። ዶክተር…

እቴጌ የሴቶች ባንድ ጉዞ

ጀግና ሴቶች ይዘርዘሩ የተባለ እንደሆነ ከቀዳሚዎቹ መካከል እቴጌ ጣይቱ ብጡል ተጠቃሽ ናቸው። ታድያ በእኚህ ጀግና እና ብርቱ ሴት ሥም የተለያዩ ሥራዎች ይሠራሉ፣ ተቋማት ይመሠረታሉ። ከእነዚህ መካከል በእቴጌ ጣይቱ መጠሪያ የተቋቋመው ‹‹እቴጌ የሴቶች ባንድ›› ወይም እቴጌ የሴቶች የሙዚቃ ቡድን አንዷ ናት።…

ሂጃብ መልበስ የማይጋርደው መብት!

‹‹እንደዚህ እንደለበስሽ ነው ሥራ የምትገቢው?›› ሲል በጥርጣሬ ዐይን ልብ ብሎ ቃኛት። ራሷን መለስ ብላ አየች፤ ያጎደለችው ነገር እንደሌለ እርግጠኛ በመሆን ሳታንገራግር፤ ‹‹አዎን! ምነው?›› ብላ መልሳ ጥያቄ አቀረበች። ‹‹ይቅርታ ለፕሮቶኮል ስለማይመች እንዲህ ለብሰሽ ደንበኛ ልታስተናግጂ አትችይም። እናም ሥራውን ለመስጠት ይከብደናል›› አላት።…

እውቀትን ፍለጋ

ሕይወት አንድም ሰዎች ባከበሩት ፍላጎታቸው መሠረት የሚሄዱት ጉዞ ነው፤ ከሕልማቸው ለመድረስ። የኑሮ ሁኔታ ግድ ብሎ ባልፈለጉት መስክ ቢሰማሩ እንኳ፣ የሚፈልጉትን በማሰብ ውስጥ ጉዞው መኖሩ አይቀርም። አንዳንዶች ደግሞ በራሳቸው ባይሆንም በሌሎች ሕይወት ውስጥ ጉዞውን በማየት የሐሳብ ሸክማቸውን ያቀላሉ። እንዲህ ያለ የሕይወት…

ፊልሞችና ተመልካች የጎደለባቸው የሲኒማ አዳራሾች

ኢየሩሳሌም ጋሹ አማርኛ ፊልም አብዝተው ከሚከታተሉ ሰዎች መካከል መሆኗን ራሷ ትናገራለች። አንዳንዴ በሥራ ቀን ብዙ ጊዜ ደግሞ በእረፍት ቀናት ሲኒማ ቤቶች በር ላይ ትገኛለች። አሁን አሁን ግን ያ ልማዷን ቀንሳለች። ‹‹የአማርኛ ፊልሞች ጥራት ጭራሽ እየቀነሰ ነው የሄደው። ተዋንያኑ ልምድ እያገኙ…

This site is protected by wp-copyrightpro.com