Rakaabkii isaga kala goosha Addis Ababa ee u kala goosha gobolada iyo magaalo kale ayaa subaxii ka cabanayey Addis Ababa in lacag xad dhaaf ah laga siiyo.
Wuxuu sheegay in xilliyada qaar gaadiidleyda ay si sharci darro ah uga qaadaan dadka rakaabka ah, shacabkana ay ka cabanayaan kormeer la’aan.
Tusaal ahaan dadka cabanayey ayaa sheegay in ay ka qaadi doonaan lacag dhan 30 ilaa 50 Birr oo dheeri ah oo ay dheertahay tacriifada loogu talagalay Furiinka Addis Ababa, waxa ayna sheegeen in ay da’doodu ka weyn tahay sanad.
Darawalada ayaa sheegay in aan wax lacag ah laga qaadi doonin adeegaasi oo aysan wax lacag ah ka qaadi doonin, balse ay ku qasbi doonaan rakaabka in ay bixiyaan tacriifada dhabta ah hadii ay weydiiyaan ciidamada ilaalada wadooyinka.
Waxa uu sheegay in rakaabka aysan dooran in ay la hadlaan booliska waddooyinka, sababtoo ah ma haystaan cid ay wax maqlaan, kalsoonina kuma qabaan sharci fulinta.
Dadka cabanaya ayaa sidoo kale sheegaya in darawallo badan ay ka qaadaan lacago xad dhaaf ah iyaga oo aan soo galin saldhigga.
Waxay sheegeen in tirada baabuurta aysan ku filneyn isu socodka maalinlaha ah, islamarkaana rakaabka ay ku qasban yihiin inay bixiyaan biilasha oo aan la bixin sababo la xiriira fursado la’aan.
In kasta oo tacriifadda Addis Ababa ilaa Debre Berhan ay tahay 70, haddana rakaabku waxay bixinayaan 100 Birr, Debre Berhan Ataaye iyana waxay kordhinayaan in ka badan 15 Birr.
Waxa kale oo la og yahay in ay jiraan gaadiid aan tacriif ahayn oo safarrada koonfurta ku taga.
Mar uu wargeyska Addis maleda u hubiyay tacriifadaha laga qaado Addis Ababa ee lagu tago magaalooyinka kala duwan ee gobolka iyo sidoo kale magaalooyinka deegaanada, wuxuu sheegay in rakaabka meelo badan jooga ay bixinayaan tacriifadda, haatanna loo arko mid caadi ah.
“Sidaas darteed, hay’adaha dawladda ee ay khusayso waa inay la socdaan, waxyeelleeyaan mulkiilayaasha oo ay sameeyaan isbeddel joogto ah oo tacriif ah ama ay raacaan tacriifadaha qaarkood,” ayuu yidhi.
Waxaa sare u sii kacaya canshuuraha lama filaanka ah, gaar ahaan xilliyada fasaxa, iyadoo dad aad u badan ay inta badan la kulmaan ciriiriga.
Subaxdii ayey jawaab ka weydiisay Wasaaradda Gaadiidka, iyadoo sheegtay in dadka rakaabka ah la ilaaliyo haddii uu falkaas jiro, ayna wanaagsan tahay inay soo jeediyaan waddooyin dhaadheer.
Yirga Tadesse oo ah Agaasimaha Waaxda Gaadiidka Wadooyinka ee Wasaaradda Gaadiidka ayaa sheegay in aysan jirin wax cabasho ah oo loo gudbiyay Xafiiska, balse ay dhici karto xadgudubyadan, gaar ahaan xilliyada fasaxa.
Waxa uu tilmaamay in shilalka noocaan oo kale ah ay inta badan dhacaan marka gaadiidleyda si sharci darro ah looga soo dejiyo meel ka baxsan saldhigga.
Sida uu sheegay agaasimaha, gaadiidleyda ayaa adeegga ka saaray saldhigga, balse markii ay dadku ka cawdeen ay muhiim tahay in la ogaado halka ay ka raacayaan.
Waxa uu sheegay in bulshada laga rabo in wax ka badan tariifada laga qaado marka ay timaado gaadiidleyda ka baxsan saldhiga laga raaco baaburta.
Marka laga hadlayo safarrada la oggol yahay in ka sarreeya tacriifadda, tani waa marka safarro gaar ah la sameeyo, sida ololaha waajibaadka difaaca, xilliga fasaxa iyo wixii la mid ah.
Mar kale baabuur badan ayaa ka baxa oo wax rar ah malaha marka ay soo noqdaan.
Sidaa darteed, safarrada dibadda ah waxaa loo ogol yahay kaliya safarrada gaarka ah, iyadoo la kordhinayo 25 boqolkiiba, 30 boqolkiiba, 50 boqolkiiba iyo 60 boqolkiiba, ayuu yidhi.
Waxaan ka fekereynaa xoojinta xakameynta agaasimaha si loo yareeyo dhibaatooyinka ka jira guud ahaan gaadiidka.
Sidoo kale waxaa jira dad sheegaya in wali ay socoto joojinta tikidka oo ku bilowday eedeymo ah in ay ciidan ku jiraan, in aysan jirin wax gaadiid ah ama aysan gudaha u galin saldhiga laga raabo baaburta.
In kasta oo loo ogol yahay inay qaadaan wax ka badan tacriifadda, haddana looma ogola inay faro madhan ku soo noqdaan.
አዲስ ማለዳ Abriil 5 2014 No 45


