17 sano kadib wargeyska Addis Malada waxay ka maqashay ilo wareedkeeda wasaarada maaliyada in xeerkii cashuur dhaafka ee 1186/2012 ee dib u eegis lagu sameeyay 2012 ilaa hada cabashooyin badan ka taagan yahay uu qarka u saaran yahay in wax laga badalo.
Canshuurta (Excise Tax) waa canshuur loo yaqaan canshuurta dadban waana canshuur laga qaado badeecadaha iyo adeegyada, waana canshuur laga qaado badeecadaha dibadda laga keeno iyo kuwa dalka laga soo saaro.
Markii wareegtada wax laga bedelay sanadkii 2012, waxaa la xusuustaa in canshuuraha lagu soo rogay baabuurta la soo dejiyo 5 boqolkiiba ilaa 405 boqolkiiba, 30 boqolkiiba sigaarka, iyo 10 boqolkiiba biyaha caagadaha ah oo ku salaysan qiimaha iibka alaabta iyo alaabta. Maadaama wareegtada ay weli socoto, waxaa weli jira su’aalo badan.
Xukuumadu waxay sheegtay in ujeedooyinka ugu waaweyn ee cashuurta badeecooyinka ay ka mid yihiin in dawladda dakhli dheeraad ah loo sameeyo, in la dhimo cunista badeecadaha waxyeelada u leh caafimaadka bulshada, in la ururiyo dakhliga ka soo xarooda alaabaha raaxaysiga ah ee ay isticmaalaan maalqabeenada, in la yareeyo isticmaalka alaabta waxyeelada u leh deegaanka.
Si kastaba ha ahaatee, sida ku cad wareegtada, su’aalo soo noq-noqday ayaa la iska weydiinayaa badeecadaha la go’aamiyay in canshuurta laga qaado.
Ilahan wargeyska Addis-Malada oo sheegay in su’aalahan ay u gudbiyeen wasaaradiisa ayaa sheegay in aanu ka jawaabi doonin su’aalahaasi, waxaanu sheegay in laga shaqaynayo dib u eegis iyo hagaajin guud ahaan wareegtada.
Xogtu mar la waydiiyey goorta uu dhamaystirmi doono wax ka bedelkan ayaa sheegay in aan la odhan karin wax ka bedelka ayaa la dhamaystiri doonaa ilaa maanta.
Sidoo kale, cilmi-baadhis lagu sameeyay 15 warshadood oo biyaha soo saara, cashuurta laga qaado dadka isticmaala warshadahaas (ilaa hal Birr halkii litir oo biyo ah, ilaa hal Bir iyo konton senti halkii litir oo biyo ah, in ka badan.
laba birr oo laba litir oo biyo ah), ayaa sababay kor u kac ku yimi biyaha iyo maamulaha ururka warshadeeyayaasha sharaabka, Eshena Mered.
Isla daraasaadkan waxa aanu ku xaqiijinay in cashuurta la soo rogay ay saamayn taban ku yeelatay badeecadaha kala duwan, waxaanu sheegay in hadii cashuurtaasi la kordhiyo ay dawladu ka bixin karto dhaqaalaha ka soo xarooda cashuuraha.
canshuurta iyadoo wadarta kororka wax soo saarka Natiijadii ka soo baxday daraasaddan ayaa lagu sheegay in Wasaaradda Maaliyadda u gudbinay codsi ah in la dhimo cashuuraha laga qaado cashuuraha, waxaana ku guulaysta uu sheegay in aanu jawaab wanaagsan ka helnay daraasada iyo wada hadal aanu la yeelanay masuuliyiinta Wasaaradda Maaliyadda.
Sidaas darteed, waxay filayaan in wax laga beddelo sharciga cashuuraha.
Inkasta oo la sheegayo in wax ka bedel lagu samaynayo Xeerka Cashuuraha, haddana aanay ku koobnaan doonin dhimista iyo kordhinta cashuuraha, sida ay ilo-wareedyo ka tirsan Wasaaradda Maaliyaddu sheegeen, waxaanay xaqiijiyeen in wax-ka-beddelku aanu ku koobnaan doonin faafinta guud oo keliya. on alaabta la doortay.
Xeerka cashuur dhaafka ee tirsigiisu yahay 307/1995 waxa uu xisaabinayaa cashuur dhaafka iyada oo lagu salaynayo qiimaha wax soo saarka, sidoo kale Xeerka cashuuraha cashuuraha ee tirsigiisu yahay 1186/2012 ee la ansixiyay 2012 waxa uu ku salaysan yahay qiimaha wax lagu iibinayo.
አዲስ ማለዳ Oktoobar 5 2015 No 70



