Waxaa lagu dhawaaqay in shaqada ka saarista kiimikada oo soo bilaabatay labo sano ka hor ay dib u dhacday

0
608
  • Waxa jira 1 kun 43 tan oo kiimiko ah oo aan la saarin

Hay’adda ilaalinta deegaanka ee Itoobiya ayaa wargeyska Addis Maleda ku wargelisay in meesha laga saaray kiimikooyinka DDT, organophosphate iyo organochlorine ee dhacay, kuwaas oo soo bilaabmay laba sano ka hor, aan wali la dhamaystirin sababo jira awgood.

Agaasimaha Guud ee Hay’adda Ilaalinta Deegaanka, Girma Gemechu, ahna Agaasimaha Waaxda Ilaalinta Sharciga Deegaanka, ayaa wargeyska news Morning u sheegay in hawsha lagu saarayo kiimikooyinka loo qaybiyay saddex wareeg, kaliya 240 tan oo ka mid ah 460 tan oo kiimiko ah oo ku jiray bakhaarka dhexe ee kaydka ee Adami Tulu ayaa laga saaray dalka ilaa hadda wareegii koowaad.

Hawsha xidhidhaynta 220 tan ee hadhay waa 97.5 boqolkiiba, shaqada xidhidhaynta 310 tan oo kiimiko ah oo la qorsheeyay in laga saaro bakhaarka dhexe ee kaydka kiimikada ee Adama ayaa bilaabmay todobaadkan, ayuu yidhi.

Girma waxa uu sheegay in ay ahayd in hadda la soo gabagabeeyo hawshii ka saarista kiimikooyinka, sababta oo ah hakad ku yimid faafitaanka fayraska corona awgeed, waraaqihii loo baahnaa in meesha laga saaro kiimikada iyo dib u dhaca ku yimid geedi socodka gaadiidka caalamiga ah ee looga baahnaa in meesha laga saaro kiimikada ayaa sababtay in meesha laga saari wayo shaqada in dib loo dhigo.

Waxa uu sidoo kale xusay in dagaalka u dhaxeeya Ruushka iyo Ukraine uu yahay mid ka mid ah sababaha ay u fulin waayaan howlaha maraakiibta, gaar ahaan kuwa badda.

Markii ugu dambeysay, bishii May 2014, Girma ayaa sheegay in 7 konteenar oo kiimiko ah ay dalka ka baxeen, wuxuuna ku macneeyay in dib u dhacaas ay sababeen sababo ka baxsan awoodda dowladda Itoobiya.

Si meesha looga saaro kiimikooyinka, Global Environmental Facility (Global Environmental Facility) waxay la shaqaynaysaa taageerada 4.5 milyan oo doolar oo loo qoondeeyay barnaamijka deegaanka ee Qaramada Midoobay.

Waxaa la og yahay in heshiis lala gelayo hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan ilaalinta deegaanka ee Violia Environmental Services oo ku hawlan daadinta labada wareeg ee kiimikada ah, in laga saaro 513 tan oo kiimiko ah oo aan la isku afgaran, lagana ururin doono oo ka kala yimid meelo kala duwan oo dalka Itoobiya ah

wareegii saddexaad ee shaqada xil ka qaadista.

Violia Environmental Services waxa ay khibrad u leedahay in ka badan 20 sano, waana shirkad kaalin weyn ka qaadatay sidii Itoobiya looga saari lahaa kayd kiimiko ah oo ay lahayd 16 sano ka hor.

Ka hor inta aan la saarin kiimikooyinkan, waxaa jiray kayd dhan 1,283 tan oo DDT, organophosphate, iyo organochlorine, kuwaas oo 1,43 tan oo kiimiko ah aan wali la saarin.

Guud ahaan hawsha soo saarista kiimikadan waxaa isku duwaya machadka Technical African Institute oo ah hay’ad fadhigeedu yahay dalka Koonfur Afrika, wasaaradda caafimaadka iyo hay’adda ilaalinta deegaanka Itoobiya ayaa hormuud u ah waaxda farsamada.

Girma waxa uu sheegay in maadaama oo ay wasaaradda caafimaadku tahay dalka keena kiimikooyinkaasi ay iyaduna u xilsaaran tahay ka saarista kiimikooyinkaas, balse masuuliyadda ugu weyn ee hay’adda ilaalinta deegaanku ay tahay in aanay kiimikooyinkaasi waxyeelo u geysan dadka iyo deegaanka, sidaa awgeed ay yihiin iyadoo la kaashanaysa Wasaaradda Caafimaadka.

Sababtoo ah saarista kiimikooyinka laguma fulin karo gudaha, waxaa la ogaaday in kaydka kiimikaadka Itoobiya lagu tuuri doono Spain iyada oo la jarayo dhowr kiilomitir oo kharash badan.

መልስ አስቀምጡ

Please enter your comment!
Please enter your name here