Dib udhiga mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha

0
933

Inkasta oo habraacii lagu fulin lahaa mashaariicda ay si madax banaan u diyaarisay xukuumadu, hadana waxa la arkayaa in mashaariicdii kaabayaasha dhaqaalaha ee lagu bilaabay dhaqaalihii laga heli jiray mucaawinada iyo daymaha Itoobiya ama dalalka shisheeye ay carqalad ku yihiin.

Waxaa jira dad qaba in ay dhici karto in mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha aysan ku dhammaan doonin waqtiga loo qabtay, sababtoo ah waxaa jira habab la fuliyo iyada oo aan la qorsheyn iyo diyaarin ballaaran.

Sababtaas awgeed, ayaa la sheegay in aan waqti iyo miisaaniyad loo qoondeyn karin cilmi baarista ka hor inta aan la bilaabin mashaariicda, iyo sidoo kale sii socoshada hannaanka dhismaha iyo inaan la sii deyn kharashaadka qalabka kala duwan ee dhismaha waqtigeeda, ayaa sidoo kale la sheegay.

in mashaariicda u bilaabma miisaaniyad la’aan ay noqon doonaan caqabada koowaad ee hor istaagi la’ in la dhamaystiro wakhtiga loo qorsheeyay.

Inkasta oo ay muhiim tahay in fulinta qiimaynta ka dib mashaariicda waaweyn ee dhaqaalaha iyo arrimaha bulshada wax weyn ka tari doono, haddana waxa jira dad sheegaya in ay jiraan xaalado aan qiimaynta fulinta ka dib lagu samayn mashaariicda la dhammaystiray ee la bilaabay.

Marka laga soo tago arrintan, waxaa la maqlayaa dowladda oo sheegtay in ay muhiim tahay in la ogaado, lagana nadiifiyo dhibaatooyinka ka dhasha fulinta mashaariicda, lagana shaqeeyo sidii loo horumarin lahaa, si looga gudbo cilladaha jira.

Agaasimaha Waaxda Kaabayaasha Dhaqaalaha ee Maamulka iyo Oggolaanshaha Maamulka Magaalada Addis Ababa Tamrat Gebresemre ayaa wargeyska news Morning u sheegay inkasta oo mashaariic badan la geliyey waqti xaddidan, haddana waxa uu sheegay in ay jirto xaalad lagu jiidayo oo ay sabab u tahay ilaalinta xuduudaha, miisaaniyadda.

Waxa uu intaa ku daray in mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha oo leh shuruudo bilow iyo dhamaad leh iyo miisaaniyad u gaar ah in loo baahan yahay in wax laga qabto haddii la doonayo in lagu dhameeyo waqtigii loogu talagalay iyo miisaaniyada.

Tusaale ahaan, marka la eego mashaariicda dhismaha waddooyinka, waxaa inta badan lagu sheegaa in ay ka mid tahay sababaha dib u dhaca ku yimaada mashaariicda, waxaana uu agaasimuhu sheegay inay muhiim tahay in laga gudbo caqabadaha hortaagan in la bilaabo shaqada.

si aysan u dhicin dhibaato isku mid ah.

Sidoo kale, waxay ku nuux-nuuxsadeen in hay’ad kasta oo kaabeyaasha dhaqaalaha ah ay iska kaashadaan, isla markaana ay si wada jir ah u xalliyaan mashaakilaadka jira, haddii la xalin karana waxa keenaya ay dib u dhac ku iman karaan mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha.

Agaasimuhu waxa uu tilmaamay in mashruuc kasta oo kaabaya dhaqaale uu yahay mid ay bulshadu ka faa’iidaysanayso, isla markaana lagu saleeyo shacabka, waxaanu agaasimuhu tilmaamay inay muhiim tahay in la xaliyo dhibaatooyinka kor ku xusan iyo kuwa kale, isla markaana la dhamaystiro mashaariicda loo qoondeeyay sidii loogu talo galay.

Sida laga soo xigtay dhaqaaleyahan Kostantinos Berh Tesfa (Dr.), waxaa jira nidaam ay mashaariicda kaabayaasha ah aan lagu dhammeyn waqtigii loogu talagalay iyo muddada loo qoondeeyay.

Waxa uu tilmaamay in Biyo-xireeno, Tareeno, Xadhkaha Korontada, Wadooyinka, Dhismayaasha iyo Mashaariicda kale ee kaabayaasha dhaqaalaha lagu bilaabay lacago iyo miisaaniyad la soo amaahday, Mashaariicdana ay dib u dhacaan sanado badan.

Dhaqaale yahanku waxa uu tilmaamay in Mashaariicda badankoodu ay yihiin kuwo la fuliyo iyada oo aan la qorshaynayn.

Tusaale ahaan, waxa jirta in dawladnimada gobol loo arko inay tahay xuquuq siyaasadeed, sababtoo ah ma lihin beer warshadeed oo ku taal gobolkayaga.

Waxa uu sheegay in ay jiraan Mashaariic ku yimaada oo aan diyaar garow balaaran la heyn in la xusi karo in ay ka mid tahay arrimaha caqabada ku ah in ay ku dhamaadaan waqtigii loogu talagalay.

Waxay tilmaameen inay jireen mashaariic hakad galay markii uu cudurka Covid-19 ka dhacay Itoobiya.

Dhaqaale yahanku waxa uu intaa ku daray in bixinta lacagta qandaraaslayaasha ay sabab u tahay in mashaariicda ay ku dhamaan waayaan waqtigii loogu talo galay.

Waxa ay sheegeen in ka hor inta aan la bilaabin wax mashruuc ah in Wasaaradda Maaliyaddu ay xaqiijiso inta sano ee ay qaadanayso in la dhamaystiro iyo sida ay tahay xaaladda dhaqaale.

Sidoo kale, khabiirku waxa uu sheegay in xukuumaddu ay go’aan ku gaadho in mashaariicda lagu dhamaystiro wakhtiga loo cayimay ka hor inta aan la bilaabin, lana siiyo hay’adaha ka shaqayn doona, mashaariicdana gaadhsiiya hay’ado ka soo bixi kara waajibaadkooda sida ugu haboon.

Khabiirka ayaa intaa ku daray in dawladu ay ka fiirsato xaalada dalka Itoobiya ay ku sugan tahay ayna soo bandhigto mashaariicda ay tahay in la kala hormariyo iyo kuwa dib u dhac ku yimaada oo laga shaqeeyo sidii loo hirgalin lahaa.

Dhismaha dhismuhu waa mid ka mid ah dhismooyinka kaabayaasha dhaqaalaha, waxaana sidoo kale lagu xusaa waddooyinka iyo mashaariicda dhismaha ee aan dhammaanin waqtigii loogu talagalay.

Inkasta oo ay jiraan sababo kala duwan, haddana kor u kaca ku yimi qiimaha lagu iibiyo qalabka dhismaha ayaa lagu sheegay in ay sabab u tahay gaabis ku yimi dhismihii caasimadda, sida ay sheegtay maamulka dawladda hoose ee Addis Ababa.

Maareeyaha Hay’adda Oggolaanshaha iyo Xakamaynta Dhismaha Maamulka Magaalada Addis Ababa, Mulugeta Likdi, ayaa u sheegay wargeyska news Morning in marka la barbar dhigo sannadkii hore, ay korodhay 200 ilaa 300 oo Birr oo ah wax soo saarka Sibidhka, Biraha Feeraska, Tiin iyo agabka kale ee dhismaha ama agab kasta.

Agaasimuhu waxa uu ku macneeyey in wadooyinka iyo dhismayaasha kale ee ka socda magaalada Addis ababa ay gaabis ku jiraan iyadoo qiimaha lagu iibiyo qalabka dhismaha uu sare u kaco xilli kasta.

Marka laga soo tago arrimahaasi agaasimaha ayaa sheegay in dhaqaale la’aan awgeed ay hay’adaha iyo shaqsiyaadka ku howlan dhismaha ay ku qasbeen in ay joojiyaan howlahooda shaqo, sababo la xiriira habacsanaan dhanka dhismaha ah.

Inkastoo kor u kaca ku yimid qalabka dhismaha uu la xiriiro sarifka lacagaha qalaad iyo dhaqamo kale oo sharci darro ah, haddana waxaa la sheegay in aysan jirin wax shaqo ah oo ay hay’addu ka qabatay daraasaadka kiiskan.

Waxaa la sheegay in maamulka maamulka magaalada Addis Ababa uu u xilsaaran yahay bixinta rukhsadaha dhismaha ee hay’adaha bixiya hanti iyo maab, sidoo kale la socodka iyo xakamaynta iyo bilaabida shaqada marka ay dhamaato hawsha dhismaha.

Agaasimaha ayaa sheegay in maamulka aysan mas’uuliyad ka saarneyn inay ku qasbaan in la joojiyo dhismaha.

Waxa la sheegay in marka ay hay’addu xog ururiso oo ay dhamaystirto aanay dadka la socodsiin oo keliya warbixintaas, balse ay sidoo kale la hadlaan maamulka magaalada Addis Ababa oo ay dejiyaan jihada wax ka tari karta dib u soo noolaynta waaxda.

Sidoo kale waxa uu agaasimuhu sharaxay hadii la rabo in dib loo soo nooleeyo oo dib loo soo celiyo in dawladu ay kala shaqeyso maalgashadayaasha si loo xasiliyo qiimaha lagu iibiyo qalabka dhismaha.

Marka laga soo tago dadaalka ay maalgashadayaasha iyo qayb kasta oo bulshada ka mid ah ay ugu jiraan dib u soo noolaynta waaxda, waxaa laga codsaday inay gacanta ku dhigaan hawlaha la xiriira dhismooyinka sharci darrada ah ee ka socda magaalada, isla markaana ay ka soo baxaan waajibaadkooda shaqo, iyagoo talooyin u jeedinaya maamulka.

Agaasimuhu waxa uu intaa ku daray in laga yaabo in uu talaabo ka qaado ilaa xad uu ka baabi’iyo ogolaanshaha dhismaha ee hay’adaha iyo hay’adaha dhiga wadooyinka caasimadda.

Waxa kale oo la sheegay in hay’adaha fulintu ay fuliyaan qiimaynta ka hor fulinta, la socodka iyo qiimaynta ee diyaarinta mashruuca.

Waxa kale oo la sheegay in la helo nidaam lagu hubinayo in cid kasta oo ku hawlan mashruuc horumarineed oo dawladeed la ogaado oo la qeexo waajibaadkooda, laguna daro dukumentiga daraasadda mashruuca ee la soo gudbiyay si loo hirgeliyo.


አዲስ ማለዳ Ogosto 28 2014 No 64

መልስ አስቀምጡ

Please enter your comment!
Please enter your name here