Wershadaha cunnada iyo cabitaanka ee Itoobiya ayaa wargeyska Addis Maleda u sheegay in midabka weelka caagagga ah ee biyaha caagadu uu qarka u saaran yahay in labeddelo.
Sida uu sheegay maareeyaha baakadaha ee xarunta cilmi baadhista iyo horumarinta warshadaha cuntada iyo sharaabka Itoobiya, Dese Abeje, ayaa u sheegay wargeyska Addis Morning, hadda weelasha biyaha ku jira ayaa midabkoodu buluug yahay, balse laga bilaabo 1/10/2015, waxay noqon doonaan caddaan.
Waxaa la sheegay in ujeedka midabkan loo bedelayo ay tahay weelasha caagga ah ee la tuuro ka dib marka biyahooda la isticmaalo aan loo isticmaalin sidii la rabay, isla markaana baabi’inaya bacriminta ciidda.
Waxaa la sheegay in haddii midabka caagga la bedelo ay arrimo badan u adeegsan doonto, tusaale ahaan caagadaas waxaa dib loo warshadayn doonaa, waxaana loo isticmaali doonaa warshadaha dunta oo laga sameeyo shaarar, bustayaal iyo dhar kale oo la xiriira.
Waxaa la tilmaamay in isbadalka ku yimid midabka weelkaan uu yahay mid wax weyn ka tari doona warshadaha dunta iyo kuwa wax soo saarka, isla markaana ay yareyn doonto in alaabadaas oo kale laga keeno dalal shisheeye.
Agaasimuhu waxa uu tilmaamay in warshadahan duntaba ay hal sano oo keliya ku badbaadin karaan in ka badan 40 milyan oo dollar oo lacagta qalaad ah, iyagoo hoos u dhigaya agabka iyo dheemaha la midka ah ee dalka la keeno.
Hadaba si midabkaas wax looga bedelo waxay warshada cunada iyo cabitaanka ee Itoobiya cilmi baadhistan oo xidhiidh ah wadeen sanad iyo badh bilihii ugu horeeyay ee sanadkan 2013 ilaa June 2014 waxaana la ogaaday in ay waxtar leedahay waxaana suurta gashay in la dhamaystiro lana ansixiyo cilmi baadhistan laba bilood.
ka hor ayuu yiri agaasimuhu.
Agaasimuhu wuxuu sheegay in dalka Itoobiya ay ku yaalaan in ka badan 100 warshadood oo ah caagadaha biyaha, in ka badan 80% warshaduhuna ay ogolaadeen in la beddelo midabka caagagga.
Ilaa hadda waxa la sheegay in mid ka mid ah warshada biyaha caagado ku jirta ay u suurtagashay in ay bedelaan midabka caagaga,iyada oo u ogolaatay xaruntaasi halka kuwa kalena ay bilaabi doonaan in ay bedelaan midabka wakhtiga ay u qabteen xaruntaasi.
Waxa la sheegay in haddii la helo wershado biyaha ku jira oo aan ku dhaqmin midab beddelka weelasha caagagga ah ee ay ansixiyaan oo ay hirgeliyaan Wershadaha Raashinka iyo Cabbitaannada ee Itoobiya, ay sharciga qaadi doonaan.
Waxa kale oo aanu ogaanay in ay jiraan shaqsiyaad sheeganaya in ay ka shaqaynayaan cilmi baadhista ay Wershadaha Raashinka iyo sharaabka ee Itoobiya ku sameeyeen shirkad gaar loo leeyahay oo ay ka sheegaan hadallo ay iska dhigayaan in ay cilmi-baadhistan laftoodu daraaseeyeen, ayuu yidhi Agaasimuhu.
Marka dhankaas laga eego, marka hay’ad federaal iyo mid dawladeed ay baarayaan, ansixinayaan, iyo sidii loo fulin lahaa, ma habboona in cilmi-baaris la xado oo la iska dhigo mid warbaahinta iyo baraha bulshada laga sheego.
Agaasimaha oo uga digay dhinacyada ku lugta leh falalkan sharci darrada ah inay ka waantoobaan falalka ay ku kacayaan, waxa uu sheegay in haddii la helo cid aan ka waantoobin wixii ay ku kacayso mustaqbalka uu sharci ahaan masuul ka noqon doono warshadaha cuntada iyo sharaabka ee Itoobiya.
አዲስ ማለዳ Bagume 5 2014 No 65


