Itoobiya waxaa ka jira arrimo badan oo aan xal loo helin oo kharash badan ku bixi kara

0
1362

Xataa haddii uu xalku daahay, waxaa jira arrimo badan oo muhiim ah oo aynaan weligeen fursad u heli doonin inaan wax ka beddelno, waa maahmaahdii.

Waxaa tusaale inoogu filan in uu dagaal ka soo gaaray. Iyadoo dowladda, maal-gashadayaasha gaarka ah iyo kuwa Itoobiyaanka ah ee ka soo jeeda Itoobiya ay kaalintooda ka qaadanayaan sidii loo dhimi lahaa dhibaatooyinka dagaalka, haddana waxay u muuqataa inaan la badbaadin karin dhibanayaasha.

Waxaa la arkayay in dowladdu ay u qoondeyso miisaaniyad iyo kharashaad xad dhaaf ah, iyadoo xoogga la saarayo howlaha aan la gaabin karin, halkii laga yeeli lahaa in bulshada laga hormariyo wax ka qabashada dhibaatooyinkan dagaalka la xiriira.

Iyadoo mudnaanta koowaad la siinayo xalinta dhibaatooyinka bulsho iyo qaran ee aan xal loo helin, waxaa jira dad badan oo ka cabanaya in dowladdu ay xoogga saarto arrimaha u baahan in si tartiib tartiib ah wax looga qabto.

Arrimaha cabashooyinka badan ka dhashay waxa ka mid ah dhismaha xarunta dawladda hoose ee Addis Ababa oo ay ku baxday lacag ka badan 2.2 bilyan oo Birr, waxaana la furay 26-kii January 2014

Dhismahan dawladda hoose oo la dhisay sannadkii 1957-kii, waxa lagu dayactiray kharash aad u badan oo ay Itoobiya ku bixisay, halkaas oo muwaadiniinteedii ay ku dhinteen dagaallo dhawr bilood socday, dhaqaale burbur iyo dhibaatooyin badan.

Waxaa xusid mudan in mas’uuliyiintii ka soo qeybgashay xafladda qalin jebinta ay ku sagootiyeen dowladda hoose oo ay ku baxday lacag dhan 2.2 bilyan oo birr.
Aragtida guud iyo cabashada arrintu may ahayn mid ku saabsan tayada iyo muhiimadda dayactirka.

Faallooyin iyo cabashooyin ayaa ka dhashay sida daacadda ah, in intii dhaqaalaha badan lagu bixin lahaa dhismaha iyo dib u dhiska dhismaha, ay fiicnaan lahayd in mudnaanta la siiyo xallinta mashaakilaadka dagaalka sokeeye iyo in tallaabo tallaabo loo qaado.

Dhinaca dib u dayactirka lagu sameeyay dawladda hoose, Maayarka Addis Ababa Adanech Abebe ayaa tidhi, “Waxa kale oo aanu dib-u-habayn ku samaynay dadkayagii. Waa mid ka tarjumaysa sida ay nooga go’an tahay in aan dadkeena ula dhaqanno sida ugu macquulsan.”

In kasta oo hadalka duqa magaalada uu u ekaan karo mid soo jiidasho leh dadka magaalada ku sugan ee aan dagaalku saamaynin, haddana waxa la ogaaday in aanay u jeedin qaybaha bulshada ee danyarta ah.

Qarankee Tadesse la yiraah? Yaa dhib ku ah haddii hantidiisa la dhaco? Haddii uu bilaabo in uu abaarta la ildaran yahay, maxaa u diidaya in uu helo matoor si fiican u buuxsamay? Ma adagtahay in la bilaabo waxbarashada burburka xarumaha waxbarashada awgeed? Guri la’aan? Mise qarankee? Cabashooyinka iyo su’aalaha ayaa hadda ku jira ajendaha.

Dib u dayactirka dawladda hoose, maayarku waxay tidhi, “Marka la eego sida ay u qotontay iyo sida ay u adag tahay shaqada la qabtay, dhismahan taariikhiga ah dib-u-dhis ayaa lagu sameeyay, dib-u-dayactirna laguma samayn.

Iyadoo ay muuqato in dhismayaal casri ah iyo dib-u-dayactir lagu samaynayo dhismayaal hore ayaa haddana waxay dad badani sheegeen inay muhiimad gaar ah siinayaan in la dhiso muwaadiniin ka gudbi kara caqabadaha jira ka hor inta aan la dhisin oo dib loo dayactirin.

Dhinaca kale, magaalada Addis-ababa ee xarunta dalka Itoobiya, ayaa shirkadda horumarinta guryaynta oo muddo ka badan 15 sannadood ka maqnayd dhulka, waxa ay dad kala duwan oo guryaha iska leh ku dhaliilay mag-dhow iyo hoy la’aan.

Sida ay qabaan intooda badan, cabashadoodu maaha mid ku saabsan dayactirka dawladda hoose, balse waxa ay ka cabanayaan dhibkooda oo aan weli la xalin.

Maxay yihiin arrimaha u baahan in marka hore wax laga qabto? Ma ahan wax qarsoon in meelo kala duwan oo dalka ah ay ka jiraan dhibaatooyin badan oo u baahan in si deg deg ah wax looga qabto.

Inkastoo dowladda iyo qeybaha kale ee bulshada ay dadaal badan sameeyeen, haddana arrimahan soo socda ayaa ah kuwa ugu daran ee bulshada hortaagan.

Dadka deegaanka ayaa marar badan warbaahinta kala duwan u sheegay in 2.5 milyan oo qof ay u baahan yihiin gargaar abaareed oo ka jira deegaanka Soomaalida, waxaana 230,000 oo neef ay halis ugu jiraan inay u dhintaan abaaraha.

Dhinaca kale dadka ku dhaqan deegaanada ay dagaaladu ka socdaan ee Canfarta iyo Axmaarada iyo waliba degmooyinka kala duwan ee Oromiya ayaa waxaa muddo sanad ka badan ku soo weeraray ururka OLF Shene, balse dawladu wax kamay qaban. Dhanka kale dayactirka lagu sameeyay Xarunta Dawladda Hoose ee Addis Ababa waa mid dhammaanteen inoo wada wanaagsan, balse marka hore waa in mudnaanta la siiyaa, waa qayb ka mid ah bulshada.

Addis maleda: Beeralayda Shirkadda Horumarinta Guryaha ee 20/80 waxay muddo sannado ah sugayeen in dhulkooda loo qaado si ay u horumariyaan, sidoo kale waxay caan ku ahayd inay soo sheegaan jid-gooyada.

Waxaa xusid mudan in dowladdu ay marar badan sheegtay in khasaaraha soo gaaray dowladda iyo kuwa gaarka loo leeyahay uu yahay mid aan micno lahayn, loona baahan yahay balaayiin dollar si dib loogu dhiso.

Haddaba, waxaa dood badan ka taagan tahay in dad badan ay yiraahdaan ma haboona in dhaqaalaha intaa le’eg lagu bixiyo degmooyinka iyadoo aan laga hadlin dadka sheegaya inay u baahan yihiin gurmad deg deg ah oo ay ka mid yihiin abaaro, gaajo iyo dagaal.

Sida uu sheegay Balderas oo ah Tifaftiraha Guud ee Wargeyska Dimoqraadiyadda Dhabta ah, dib-u-habaynta dhismahan ayaan ahayn mid ku habboon oo la dayacay.
“Maamulka Addis Ababa wuxuu mar walba doonayaa inuu muujiyo in Itoobiya ay cadaab ku jirto,” ayuu yiri mar uu la kulmay Addis Maleda

Dhibaatooyin badan ayaa ka jira Adis-ababa” ayuu yiri Ra’iisul Wasaaraha oo intaa ku daray in maamulka magaalada Addis Ababa uu doonayo in uu muujiyo in shacabka ay marayaan dhibaato badan.

Waxa uu xasuusiyay in magaalada Gatye “Tadesse” ay ahayd dhisme la dhisay xilligii Xayle Salaase I.

Aragtidayda guud ahaan waxaa la fahamsan yahay in dib u dayactirka degmada aysan ahayn mid xun, balse aysan habooneyn in dhaqaale xumo lagu bixiyo dalka oo ay ka jiraan dhibaatooyin kale oo qaran iyo mid bini’aadantinimo.

u baahan in marka hore wax laga qabto.

“Dowladdu waxay dadka ka ururisaa lacago ay ku raaxaystaan,” ayuu yidhi.

Ma la gaadhay waqtigii dib loo hagaajin lahaa dhismo qaali ah ama in la caawiyo kuwa baahan? Sida uu sheegay Getye, xafiiska maamulka magaalada Addis Ababa laftiisa ayaa muujiyay in ay jiraan bulsho aad u badan oo aan haysan cunto ku filan Addis Ababa.

Abaarta ka jirta deegaanka Soomaalida iyadoo dad iyo duunyaba ay u baahan yihiin gargaar; Waxa uu sheegay in ay tahay wax lagu kaftamo in hantida umadda lagu lunsado oo “lagu bixiyo 2.2 bilyan oo Birr” dib u dhis lagu sameeyo magaalada Welega oo hanti lagu dhacay laguna laayay, markii loo baahnaa in loo gurmado gobolka Canfarta iyo markii uu dagaalku markale ka qarxay gobolka Axmaarada. .

In kasta oo ay dowladdu gurmad u fidiso beelaha ay colaaduhu dhex-mareen, haddana kuma filna marka loo eego khasaaraha soo gaaray, ayuu yiri.

Getaye oo sanadka cusub lasoo qaatay Addis maleda ayaa u sheegay in qarashaadkan xad dhaafka ah ay kasii dari doonto dhaqaalaha dalka dagaaladu halakeeyeen.

Dhankiisa, Dr. Semeneh Bessie, oo ah xubin ka tirsan ururka dhaqaalaha ee Itoobiya, ahna agaasimaha isgaadhsiinta, ayaa sheegay in dhaqaalaha dalka, gaar ahaan marka la eego dagaalada ay tahay inuu dhaqaale badan ku bixiyo agabka raaxada.

“Xitaa iyada oo dhaqaaluhu ku jiro xaalad adag, nabad, kobac dhaqaale, shaqo la’aan iyo maciishada qaaliga ah, xaaladda nololeed ee soo hagaagtay, ma haboona in lagu raaxaysto maalgashiga dalalka horumaray,” ayuu yidhi. .

Dhaqaale yahanku waxa uu sheegay in dalkeena ay ka jirto dhibaato ku takrifalka kheyraadka.

Waxa uu sheegay in inkastoo ay jiraan Mashaariic ay horay u socdeen, haddana loo baahan yahay in mudnaanta la siiyo Gargaarka Bini’aadantinimo, Gargaarka Caafimaadka, Burburinta Xarumo Caafimaad iyo Waxbarasho.

Ugu dambayntii waxa uu sheegay dhaqaale yahanku in arinta kufsiga hooyada iyo dhallaanka iyo ka saarida ardayda ay tahay in mudnaanta la siiyo.


አዲስ ማለዳ Janaayo 21 2014 No 32

መልስ አስቀምጡ

Please enter your comment!
Please enter your name here