Inkastoo dagaalka Tigray uu socday muddo sideed bilood ah, wuxuu u wareegay gobollada Canfarta iyo Amxaarada bishii juulyo 2013 wuxuuna socday in ka badan sanad
Bilahan waxaa goboladii ay dagaaladu ka dhaceen ka soo gaadhay khasaare naf iyo maalba leh.
Dawladdu waxay bishii December ee ina dhaaftay ku dhawaaqday in shacabka labada gobol ee dhibaatada ka soo gaadhay ay ka xoreeyeen kooxda Tigreega ee TPLF.
Xiligaas gobolada Axmaarada iyo Canfarta ayaa laga xoreeyay kooxda argagixisada ee TPLF, balse dagaalku wuxuu ka dhacay labada gobol ee xuduudka la leh Tigray iyo waliba deegaano dhowr ah.
Marka laga soo tago dhibanayaasha tooska ah ee ka soo baxay kooxda TPLF ee labada gobol, waxaa aad ugu farxay shacabka Itoobiya.
Si kastaba ha ahaatee, wax ka yar hal bil markii lagu dhawaaqay ka bixitaanka TPLF ee gobolada Axmaarada iyo Canfarta, ayaa shacabka ku dhaqan deegaanada xuduudka Tigreega ee labada gobal waxay bilaabeen inay mar kale barakiciyaan shacabka goboladaasi.
Marka laga soo tago dadka shacabka ah ee ku barakacay dagaalada ka socda deegaanada xuduuda, waxaa lagu soo waramayaa in kooxda TPLF ay weerar culus ku qaaday gobolka Canfarta.
Todobaadyo ayaa laga joogaa markii kooxda argagixisada ee TPLF ay mar kale halis u noqdeen weerarada isdaba jooga ah ee ay kooxda argagixisada ee TPLF ku hayso gobolka Canfarta.
Sida uu sheegay xafiiska xidhiidhka isgaadhsiinta ee dawlad deegaanka Canfarta, kooxda argagixisada ee TPLF ayaa ilaa hadda la wareegtay ugu yaraan saddex meelood.
Gobolku wuxuu ku andacoonayaa in ay kooxda argagixisada e TPLF xasuuqayso shacabka Canfarta ee dagaalka kasoo cusboonaaday, in kabadan 300,000 oo qofna ay ku barakeceen dagaalada soo cusboonaaday.
Maamulka gobolka ayaa sheegay in weerarka kooxda argagixisada ee TPLF ay ku qaadeen Canfarta uu yahay kii saddexaad oo ay gobolka ka fuliyaan.
Shacabka Canfarta oo ay si xun u saameeyeen weeraradii hore ayaa lagu soo waramayaa in ay ka soo kabanayaan gaajo iyo haraad badan.
Weerarkii 3-aad ee kooxda argagixisada ee TPLF ayaa lagu qaaday hub aad u culculus oo ay ku xidheen wadada isku xidha Canfar iyo Jabuuti, sida uu sheegay maamulka gobolka.
Taasi waxay keentay in sida la sheegay uu khasaare ba’an ka geystay deegaanada Magal, Abala, Berhale, Kunabar iyo Arabti oo ka tirsan Zone laba.
Waa xasuus dhow in shacabka Canfarta ay 5-bilood ku bixiyeen la dagaalanka “wajigii koowaad” ee dowladda federaalka.
Maxamed Cawel oo ka mid ah gudiga fulinta ahna madaxa xidhiidhka dibada ee gobalka Canfarta ayaa sheegay in shacabka Canfarta oo u hiiliyay dawlada dagaalka ay yihiin kuwa kaliya ee dhadhamiyay dagaalka.
wareegii sadexaad ee duulaanka kooxda TPLF maanta.
“Cafar waxa ay ka hormarisaa wadankeeda” ayuu yiri Maxamed.
Sida uu sheegay Maxamed, ugu yaraan shan degmo oo ka tirsan gobolka Canfarta ayuu dagaalku ka dhacay.
Maxamed, oo ku tilmaamay xad-gudubyada ka dhanka ah xuquuqda bini’aadanka ee socda inay yihiin “wax laga naxo”, wuxuu sheegay in haweenka iyo carruurta ay halis ku jiraan.
Shacabka Canfarta ah ee ku nool saxaraha ayaan wax lacag ah ku bixin dagaalkii shalay, wuxuuna intaas ku daray in ay ka barakaceen guryihii ay ku noolaayeen oo ay gaajo soo wajahday intii uu dagaalka dib u furmay.
Shacabka Canfarta oo aan u tanaasulin itoobiyaanimadooda ayaan la safan dawladda mudadii shanta bilood ahayd ee ay kooxda argagixisada ee TPLF duulaanka ku soo qaaday gobolada Canfarta iyo Axmaarada.
Kadib weeraradii isdaba jooga ahaa ee kooxda argagixisada ee TPLF ay ku qaaday shacabka Canfarta, dowlada Federaalka oo ka gaabisay wax ka qabashada weeraradaas ayaa ka cadhaysiisay shacabka Canfarta.
Dagaaladii ka dib, dadka deegaanka waxay ku qasbanaadeen inay dib ugu laabtaan deegaannadii ay ka soo qaxeen, isla markaana ay u qaxeen, isla markaana ay u soo gurmadeen, dadka deegaanka, oo cabanaya isla markaana ay u baahan yihiin in ay dib u gurtaan.
Wax ka qabasho la’aanta shacabka Canfarta ka dib markii ay dib u soo laabteen colaada ayaa la sheegay inay sii kordhinayso dhibaatada.
Maanta oo kale shalay? Kooxda argagixisada ee TPLF ayaa duullaan ku qaaday gobolada Canfarta iyo Axmaarada bishii July 2013, kadib markii ay mudo 8 bilood ah dagaal ka socdeen gobolka Tigray ka dib markii ay dawladda federaalku difaacday “sharciga ilaalinta”.
Colaadda gobolka Tigreega oo muddo siddeed bilood ah ka socotay ayaa ku fiday gobollada Canfarta iyo Axmaarada, waxayna socotay muddo ka badan shan bilood.
Dagaalka Tigreega ilaa Axmaarada iyo Canfarta oo ay ku naf waayeen kumaanan kun oo aan waxba galabsan,kufsi loo gaystay dumar,hooyo iyo caruur gaajo,malaayiin iyo barakac iyo burbur dawladeed oo gaadhay boqol bilyan oo birr. iyo hanti gaar ah.
Dad badan ayaa ku doodaya in wax ka qabasho la’aanta dowladda ay ku baxday malaayiin, maadaama dagaalkii labada bilood socday ee halakeeyay labada gobol uu khasaare badan geystay.
Xiligaas kooxda argagixisada ee TPLF ayaa bilihii lasoo dhaafay garaacis iyo barakicin ku wadeen dadka shacabka ah ee ku dhaqan labada gobol, waxaana lasheegayaa in ay dawladu ku guul daraystay in ay wax ka qabato arintaas oo ay uga sii dartay khasaarihii soo gaadhay sida ay sheegeen aqoonyahano iyo qaar kamid ah bulshada ku dhaqan deegaanada uu dagaalku ka dhacay.
Gobolka Axmaarada waxay kooxda argagixisada ee TPLF ka aargudatay weeraro culus oo ay ku qaadeen Woldiya, Dessie, Kombolcha, Chemise, Shewarobit, ilaa Debresina (200 km) oo u dhaw Addis Ababa iyo gobolka Canfarta oo ay ku xasuuqeen dad barakacayaal ah.
Kadib markii malaayiin qof ay ku barakaceen kuna dhinteen dagaalka socday muddo shan bilood ah, ka bixitaanka kooxda argagixisada ee TPLF ee gobolada Canfarta iyo Axmaarada ayaa ah mid xasuus mudan.
Inkastoo kooxda argagixisada ee TPLF ay ka baxday labada gobol ayaa hadana waxaa jira dad laga barakiciyay oo ay saamaysay dhibaatadii kooxda argagaixisada ee TPLF ay ku haysay xuduudka kadib go’aankii xukuumada ee ahaa in aan difaac lagu galin Tigrayga.
Kasokow hagardaamooyinka ka jira deegaanada xuduuda waxaa todobaadyo ka soo wareegatay markii ay dib u soo cusboonaatay colaada gobolka Canfarta.
Inkastoo Canfarta wali ay kooxda argagixisada ee TPLF weerar ku tahay, hadana Maxamed oo saaka ku sugnaa Addis Ababa ayaa sheegay in dawladu aysan si waafi ah uga jawaabin.
In dowladda federaalka iyo gobollada kale ay kaligood ku dagaalamaan dagaalkii saddexaad ee Canfarta ayaa sii kordhinaysa khasaaraha soo gaaray shacabka Canfarta ah ee aan gorgortan laga galin.
Todobaadyo ayaa laga joogaa markii kooxda argagixisada ee TPLF ay ku dhawaaqday dagaal ka dhan ah Canfarta.
Si kastaba ha ahaatee ka jawaabista xukuumada ayaa keenaysa in la is waydiiyo in colaada ka soo cusboonaatay deegaanka Canfarta ay maanta sii socoto.
“Dowladdu way nagu majaajilootanaa marka aanu dagaal dhicin” ayuu yiri Maxamed oo ka tirsan xisbiga dregaanka Canfarta.
Wasiiru dowlaha wasaaradda isgaarsiinta ee dalka Dr. Legesse Tulu oo wareysi siiyay wargeyska addis maleda ayaa sheegay in dowladdu ay ku jeesjeeseyso shacabka Canfarta.
Wuxuu sheegay in dowladu ay door biday inay ka aamusto maamulka Canfarta, isagoo sheegay in dowladu ay ku dhawaaqday dagaal ka dhan ah shacabka Canfarta, iyadoo gobolka Canfarta uu wajahayo dagaal lagu gumaadayo.
Maxamed oo sheegay in tacadiyo loo geystay shacabka Canfarta sidokale shacabka ayaa sheegay in ciidamada dowlada aysan la safan shacabka Canfarta.
Taliye ku xigeenka ciidamada difaaca dalka Itamajor Tadesse oo wareysi siiyay warbaahinta dowladda ayaa sheegay in cutubka labaad uu jiro islamarkaana la diyaarinayo.
Si kastaba ha ahaatee, dad badan ayaa ka cabsi qaba in ka jawaab celinta dagaalka loogu magac daray “Cutubka labaad” ee gobolka Canfarta uusan noqon mid lamid ah kii shalay.
Waxaa uu sheegay in dowladda looga baahan yahay in ay ka dulqaado dhibaatada ay ku hayaan dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay dagaalada, isagoo sheegay in dadka sida tooska ah uu u saameeyay dagaalkaasi ay wali ogyihiin khasaaraha ka dhashay dagaalka.
Cafartu maxay u baahantahay? Xubin sare oo ka tirsan Isbahaysiga Dimuqraadiga federaalka ayaa sheegay in Dawladdu aysan ahayn in ay ka aargoosato kooxda argagixisada ee TPLF ee Gobolka Canfarta werarka ka wado.
“Cafar ayaa kaalinteeda qaadanaysa,” ayuu yidhi.
Maxamed oo yiri “Dowladdu waa inay marka hore aamusnaanta jabisaa” ayuu weydiiyey Canfarta halka ay dawladu joogto.
Waxay yiraahdeen haa.
Waxaa la sheegay in dhamaan shacabka Itoobiya ay noqdaan codka Canfarta maadaama Canfartu ay la dagaalamayso cadowga Itoobiya.
“Aamusnaanta dowladda waa mid qaali ah,” ayuu yiri.
Iyagoo garwaaqsan in dadkii ku noolaa gobolka ay ku barakaceen dagaalladii ka soo cusboonaaday gobolkaasi, waxayna sidoo kale taageero u muujiyeen dadkaas.
Maxamed ayaa sheegay in shacabka Itoobiya looga baahan yahay inay taageeraan Canfarta
Xisbiga shacabka Canfarta ayaa bayaan kasoo saaray 20.01.2014 kadib markii ay dib u soo cusboonaatay colaada Canfarta.
አዲስ ማለዳ Febraayo 12 2014 No 35



