Itoobiya waxay dhoofinta hilibka ka heshay 58.7 milyan oo dollar qeybtii hore ee sanadkan 2014-ka Marka la barbar dhigo isla muddadaas sannadkii hore, wax-soo-saarka guud ee gudaha (GDP) wuxuu kordhay 167 boqolkiiba marka la barbar dhigo isla muddadaas sannadkii hore, isagoo helay in ka badan 860,000. Dollar Intaa waxaa dheer, sida beerka, kelyaha, iyo alaabada la midka ah ayaa laga rabaa bariga fog, sida Vietnam iyo Malaysia.
Guud ahaan 58.7 milyan oo dollar ayaa laga helay adhiga iyo lo’da iyo hilibka dameeraha.
Dhoofinta hilibka ayaa kordhay boqolkiiba 102 marka loo eego isla muddadaas sannadkii hore, sida lagu sheegay warbixin uu soo saaray machadka horumarinta warshadaha hilibka iyo caanaha.
Kaalmada ugu weyn ee kororkaan waa hilibka idaha iyo riyaha, kaasoo kordhay 57 boqolkiiba marka loo eego 5631 tan oo la dhoofiyay 2013 ilaa in ka badan 8,800 oo tan, taasoo kasbatay in ka badan 50 milyan oo dollar
Xubin ka tirsan waaxda hilibka ee machadka ayaa sheegtay in si loola tartamo wadamo ay ka mid yihiin Pakistan, India iyo Netherlands ay lagama maarmaan tahay in la qaado tallaabo lagu kordhinayo wax soo saarka hilibka lo’da.
Waxaa suurtogal ah in kor loo qaado tayada bacriminta macmalka ah iyada oo la soo dhoofiyo abuur laga keeno qaar ka mid ah kuwa ugu waaweyn ee hilibka soo saara, ayuu yidhi.
Sidoo kale, 170,000 oo dollar ayaa laga helay dhoofinta caanaha, taasoo hoos uga dhacday 9 boqolkiiba sannadkii hore 451,000 litir.
Sidoo kale, wax-soo-saarka ayaa hoos u dhacay 75 boqolkiiba, iyo wax-soo-saarka kalluunka 97 boqolkiiba, halka dhoofinta digaagga uu kordhay boqolkiiba 115 oo uu noqday 300,000. Oo dollar
Waxaa la ogaaday in sanadkan qaybtiisii hore 168 ton oo hilib dameer ah loo dhoofiyay suuqa bariga fog, iyadoo la sii mariyay deegaanka Oromia ee gobolka Arsi, waxaana laga helay lacag dhan 190,000..oo.dollar
Rohingya Chang, oo fadhigeedu yahay Shiinaha, waxaa la aasaasay 2007-dii iyada oo ay ku bixisay 60 milyan oo doolar. Waxaa la og yahay in maalin kasta la gowraco in ka badan 300 oo dameer, waxaana shaqo la’aan ahayd muddo 7 sano ah mudaaharaadyadii ka socday Oromiya.
Khabiirka Wax-soosaarka Hilibka ee Machadka Horumarinta Wershadaha Hilibka iyo Caanaha oo saaka u waramayay Addis Maleda ayaa sheegay in warshadaasi ay bilowday hawlo lagu xalinayo khilaafaadka dhaqan iyo caqiidada ee bulshada deegaanka.
Sida uu sheegay khabiirku, deerada laguma qali karo meel ka baxsan dameero duug ah iyo kuwo buka, dameerkana ma iibsan karaan masaafo dhan 200 km.
Itoobiya waa dalka ugu wax soo saarka xoolaha badan Afrika oo leh in ka badan 60 milyan oo neef oo lo’ ah, in ka badan 52 milyan oo ido iyo ari ah, in ka badan laba milyan oo geel ah, ilaa 50 milyan oo digaag ah iyo in ka badan siddeed milyan oo dameer.
አዲስ ማለዳ Janaayo 21 2014 No 32



