የተንከባካቢዋ ማስታወሻ

Views: 246

በኮቪድ 19 የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ሰዎች በቤት የመቀመጥ አዲስ ልምድ እያዳበሩ ነው። ይህ ነገር በሴቶች ላይ የቤት ውስጥ ጥቃት እንዲበረታ እንዳደረገ በተለያዩ የዓለም መገናኛ ብዙኀን የሚዘገቡ ዜናዎች እየጠቆሙ ነው። በኢትዮጵያ ምንም እንኳ ሴቶች ራሳቸውን ‹ገመና ሸፋኝ› አድርገው የደረሰባቸውን የመደበቅ ጠባይ ቢኖራቸውም፣ ይህ ነገር መከሰቱ እንደማይቀር ከወዲሁ ተሰግቷል። መቅደስ (ቹቹ) ይህን ጉዳይ አንስተው ጫናዎቹን በማሳየት ቢደረግ ያሉትን የመፍትሔ ሐሳብ አካፍለዋል።

‹ደከመሽ?› የሚላት የለም፣ ኑሮዋና ግዴታዋ ሆኖ ይቆጠራል። በፍቅር ወድዳ የምታደርገው ይሁን ወይም ተገድዳ፣ የሙያ ኃላፊነት ኖሮባት ወይም የሙያ ግዴታ፣ ሰብአዊነትን አብልጣ አልያም የለመደችው ስለሆነ፣ ብቻ ግን በአንዳች ምክንያት ለብዙዎች ተንከባካቢ የሆነች ሴት አለች።

አሁን ላይ የኮቪድ 19 ኮሮና ቫይረስ መከሰትን ተከትሎ ሰዎች በቤታቸው እንዲቀመጡ ሆነዋል። ይህም በቤተሰብ፣ በልጆችና በትዳር ውስጥ ያሉ ግንኙነቶች ላይ ተጽእኖ ሳያራግፍ አልቀረም። ያም ብቻ ሳይሆን፣ ተንከባካቢዋ ሴት ላይ ሥራ አብዝቷል። ትክክል ነው! ሴቶች ክብደቱን ተሸካሚ ናቸው።

በግል ገጠመኜ ልነሳ። በዚሁ ወረርሽኝ ምክንያት ከሳምንቱ የሥራ ቀናት ውስጥ የተወሰነውን ቤት ውስጥ ሆኜ ለመሥራት እድል አግኝቻለሁ። እንደኔ ሁሉ ወንድሜም ሥራውን ከቤት ሆኖ ይከውናል። የቤተሰቡ አባል በሞላ ቤት ነው ማለት ይቻላል።

ታድያ ተቀምጦ የቢሮ ሥራን መሥራት የሚታሰብ አይደለም። ጠዋት ቤት ማጸዳዳት፣ ቁርስ ማዘጋጀትና ምሳ ማብሰል፣ ዕቃ ማጣጠብ፣ ልጆች ሲኖሩ እነሱን መንከባከብ ወዘተ ሥራ አያሠራም። በትንሽ የቤት ውስጥ ኃላፊነቴ ውስጥ፣ በእኔና በወንድሜ መካከል ያለውን ልዩነት ስመለከት፣ በእርግጥ ይህ በቤት ውስጥ መቀመጥ በሴቶች ላይ ይልቁንም ሥራቸውን ቤት ሆነው እንዲሠሩ በተገደዱት ላይ የሚኖረውን ጫና ያለ አስረጂ ተረዳሁት።

ይህ ቀላሉ ነው። በአንጻሩ አመላቸው አስቸጋሪ የሆነ የትዳር አጋር ያላቸው ሴቶች ጥቂት አይደሉም። ሴት በትዳር ውስጥ ሁሌም አመለ ሰናይ ናት ማለት ሳይሆን፣ ብዙውን ጊዜ ግን ተሸካሚ መሆኗ ግልጽ ነው። አልኮል መጠጥ ተጠቃሚ የሆነ የትዳር አጋር ካላት፣ ሊኖርባት የሚችለውን ፈተና እጥፍ ድርብ ያደርገዋል። ይህም አልፎ ለአካላዊ ጥቃትና ጾታዊ ትንኮሳ ሊዳርጋት የሚችል ነው።

እንዲህ ባሉ የወረርሽኝ ጊዜያት የቤት ውስጥ ጥቃትም ይበረታል። ትኩረቱ ሁሉ ቫይረሱ ላይ በሆነበትና ፍርድ ቤቶችም ጭምር በተዘጉበት ጊዜ፣ ፍትህ ማግኘት አስቸጋሪ ይሆናል።

እናም እነዚህን ሴቶች የምናስብበትና የምናስታውስበት አንዳች ነገር ያስፈልጋል። ይልቁንም መብታቸው እንዲከበርና ከቤት ውስጥ ጥቃት እንዲጠበቁ መሆን አለበት። እንዲህ ያሉ የቤት ውስጥ ጥቃቶች እንደ ምስጢር እና ገመና ሲያዙ የምንታዘበው እውነት ነው።

እንደሚታወቀውና ከላይ እንደጠቀስኩት፣ አሁን የዓለም ትኩረት ሁሉ ኮቪድ19 ኮሮና ቫይረስ ላይ ነው። ሰዎች የሚናገሩት፣ የሚሰሙት፣ የሚያዩትና ትኩረታቸውን ያሳረፉት ኮሮና ቫይረስ ላይ ነው። በመካከል ግን ሕይወት ይቀጥላል። በሴቶች ላይ የሚደርሱ ጥቃቶችም በፊቱ ከነበረው ዝንጋኤ ላይ የኮቪድ19ን ትኩረት ወዳጅነት ጨምሮ፣ አሁን ከፍታቸውን የጨመሩ ይመስላል።

በፊት ሥራ ውለው የሚገቡና በቀዳሚት ሰንበት አልያም በሰንበተ ክርስትያን ከልጆቻቸውና ሚስታቸው ጋር በፈገግታ ጊዜ ያሳልፉ የነበሩ፣ አመላቸውን ሥራ የጋረደላቸው፣ ምሽት ሲገቡ የሚስታቸውን ግንባርና የልጆቻቸውን ጉንጭ ይስሙ የነበሩ፣ አሁን ቡጢና ዱላ ጀምረዋል።

በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ሰዎች ቤት በመቀመጣቸው፣ በዓለም ዙሪያ በሴቶች ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች በአያሌው እየጨመሩ ነው። የዓለም መገናኛ ብዙኀንም በጉዳዩ ላይ ብዙ ብለዋል። አዲስ ማለዳ ጋዜጣ ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ መጋቢት 19 ቀን 2012 እትሟ ይህን ጉዳይ ይዛ መውጣቷ ይታወሳል።

በዛም ላይ ሥራ ያላቸው ሴቶች ቤት ውስጥ ሆነው ሥራቸውን መሥራት እንዳልቻሉ ተጠቅሷል። አካላዊና ጾታዊ የቤት ውስጥ ጥቃቶችም ከምንም ጊዜም በላይ እየተመዘገቡ መሆኑን የውጭ መገናኛ ብዙኀን መዘገባቸው ተነስቷል። ለዚህም በአገራችን የተሰጠው ትኩረት አነስተኛ መሆኑ ግልጽ ነው። ለዚህም ማሳያው አንድም መገናኛ ብዙኀን በጉዳዩ ላይ ብዙም ሲሉ አለመታየታቸው ነው።

ይህ አግባብና ትክክል አይደለም። አዲስ ማለዳ ያነጋገረቻቸውን ባለሞያዎች ጠቅሳ አጽንኦት እንደሰጠችው፣ ስርዓተ ጾታ በሁሉም ዘርፍ ሳይዘነጋ ሊታይ የሚገባ ነው። እንዲህ ባለ ሰዓትም ዛሬን ብቻ እያየን ለነገ የሚተርፍ ብዙ ችግርና ኪሳራ እንዳይከተል መጠንቀቅ ተገቢና አስፈላጊ ነው።

ዓለም በወረርሽኝ ጊዜ
የወረርሽኝና የጦርነት ታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ለሴቶች መልካም አጋጣሚ የሆነው በ1918 ከዓለም ጦርነት ማብቃት በኋላ የስፓኒሽ ፍሉ ተከስቶ ነበር። ይህም ወንዶችን በብዛት ያጠቃ ስለነበር፣ በኹለተኛው ዓለም ጦርነት ከነበረው የብዙ ወንደ ወታደሮች ሕይወት መጥፋት ጋር ተዳምሮ፣ ሴቶች ለመብታቸው እንዲሟገቱ እድል የከፈተ ነበር።

አሁን ግን እንደዛ አይደለም። በአንጻሩ ሳይሆንም አልቀረም። በእርግጥ በጥቅሉ ወረርሽኞች በሰዎች መብቶች ላይ ተጽእኖ ማሳደራቸው አይቀርም። ይህ ግን በአብዛኛው የበላይ ከሆነና አገር ከሚመራ መንግሥት የሚጫን ነው። በአንጻሩ ግን ሴቶች ላይ የሚደርሰው በቤተሰብ አባል፣ በጓደኛ፣ በትዳር አጋርና መሰል የቅርብ ዝምድና ባላቸው ሰዎች ነው።

ታድያ የ1918ቱ ወረርሽኝ አንድም ሴቶች ወደ ሥራ እንዲገቡና ባዶ ቀርተው የነበሩ ፋብሪካዎችን እንዲያንቀሳቅሱ እድል የፈጠረ ነበር። ሴቶች ‹አይችሉም› የሚባሏቸው ብዙ ነገሮች በነበሩበት በዛን ወቅት፣ ይህ ለሴቶች እኩልነትና መብት ጥያቄ የመጀመሪያው እርምጃ ሆኖም ይቆጠራል። የፌሚኒዝም እንቅስቃሴም በር ማንኳኳት የጀመረው ከዚህ ጊዜ ጀምሮ ነው።

ያ የተለየ አብዩት ያመጣ ነበር ማለት ይቻላል። አሁን ግን እንዳልኩት በአንጻሩ በጦርነት እንዲሁም በወረርሽኝ ጊዜ ሴቶች ላይ ጥቃቶች ይደርሳሉ። መገናኛ ብዙኀን ላይ እንደተረዳነው፣ በምዕራብ አፍሪካ የተከሰተውን ኢቦላን ተከትሎ፣ በርካታ ሴቶች በወሊድ ጊዜ ሕወታቸው አልፎ ነበር። ይህ በነገሮች ሁሉ ላይ ስርዓተ ጾታን አለማገናዘብ ያመጣው ጥፋት ነው።

አሁንም ቢሆን ኮቪድ19 በሕጻናትና በነፍሰ ጡር ሴቶች ላይ የሚኖረው ጉዳትና ሊደረግ የሚገባው ጥንቃቄ በግልጽ የተቀመጠ አይደለም። በከተሞች የሚገኙ ሆስፒታሎች ኮቪድ 19ን ለማስተናገድ በስጋት ውስጥ ሆነው ሽር ጉድ ሲሉ፣ ለወሊድ የምትመጣ ሴት በጥንቃቄ ወደ ማዋለጃ ገብታ የምትወልድበትን መንገድ የዘነጉ ይመስላሉ። ይህ ከወዲሁ ሊታሰብበት የሚገባ ጉዳይ ነው።

እንዲህ ያሉ አጋጣሚዎችንም የሴቶች መብ ተሟጋቾች ሊጠቀሙበት ይገባል። እንደ 1918 ጊዜ ለውጥ፣ ጸንቶ ሊቆይ የሚችል አዲስ ነገር የማምጣት እድል ይፈጥራል። በተለይም እየተስተዋለ ካለው ጥቃት ጋር በተገናኘ፣ መሠረታዊ ለውጥ ለማምጣት ጫና መፍጠር የግድ ይላል።

ይህን ስል በማንአለብኝነት ወይም ‹ስለቫይረሱ ምን አገባን!› በሚል መንፈስ አይደለም። አዎን! ወረርሽኙ የሁላችንም ችግር ነው። ግን በችግር ሰዓት ነውና ሰው የሌለውንና የጎደለውን ነገር የሚያውቀው፣ የጎደለንን ከወዲሁ አውቀን ለወደፊት ለማስተካከል ይረዳናል በሚል ነው።

ለምሳሌ እናንሳ፣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከማይጥሳቸው መብቶች መካከል አንቀጽ 25 እና 18 ቀዳሚዎቹ ናቸው። የኢትዮጵያ መንግሥት አሁን ባለበት ሁኔታ አካሄዱን ጠንከር ለማድረግ፣ ቫይረሱን ለመከላከል፣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማውጣት ካስፈለገው ‹አልነካቸውም› የሚለው እነዚህን መብቶች ነው። የሴቶች መብትስ፣ አንቀጽ 35ስ?

እርግጥ ነው በእነዚህ የሰብአዊ መብት አያያዝና የእኩልነት መብቶች ውስጥ የሁሉም ዜጋ መብት እንዲከበር ይጠየቃል። ግን በአዘቦቱ በዛ መልክ የሴቶች መብት የሚከበር ቢሆን ኖሮ፣ ለምን ሕጉን ለብቻ ማውጣት አስፈለገ? አሁን እንደ አዲስ የምንነጋገርበትን አጀንዳ ለመፍጠር አይደለም። ግን በየትኛውም አጋጣሚ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሴቶችን መብት መዘንጋቱን ለማንሳት ስለወደድኩም ነው።

ልክ ነው! ምንአልባት ምንም ዓይነት ለውጥ ላይኖር ይችላል። ምክንያቱም በደኅነኛው ጊዜና ሕጉ ተግባራዊ በሚሆንበት ወቅትም በትክክል ተግባራዊ ሲደረግ አይታይም። ይሁንና ግን ተለይቶ መጠቀሱ ክብደት መስጠት ነውና ዋጋ አለው። ከመብቶ ሁሉ ኹለቱ አንቀጾች ለመመረጣቸው ዋጋ እንዳለው ሁሉ ማለት ነው። መንግሥት ለሴቶች የሚሰጠው ትኩረትም በዚህ የሚታይ ነው ብዬ አምናለሁ።

እናም የሚመለከታችሁ እባካችሁ የሴቶችን ጉዳይ እንዳንረሳ። የቫይረሱ ወረርሽኝ ከዚህ እየባሰ የሚሄድ ከሆነ አስታማሚና ተንከባካቢ ሆና የምትገኘው ብዙ ጊዜ ሴት ስለሆነች፣ ጫና እና ጉዳቱ እንዳይበረታ፣ መተሳሰባችን በዚህም እንዲገለጥ ልብ እንበል ለማለት ነው።

ይህ ወረርሽኝ ካለፈ በኋላ የተበተነ ቤተሰብ፣ የተቃቃሩ የትዳር አጋሮች፣ ጥቃት ደርሶባቸው አንገታቸውን የደፉ ሴቶች፣ ሥራ ተበላሽቶባቸው የተከፉና የገቢ ምንጫቸው የደረቀ ሴቶች በብዛት እንዳይኖሩ፣ ቢያንስ ለመቀነስ ከወዲሁ ማሳሰብና ማንቃት ያስፈልጋል። ተሰሚና ተጽእኖ ፈጣሪ ሰዎችም ይህን አንድ ጊዜ እንዲመለከቱት አደራ እላለሁ።

መቅደስ ቹቹ በኢሜይል አድራሻቸው Mekdichu1@gmail.com ላይ ይገኛሉ።

Comments: 0

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

This site is protected by wp-copyrightpro.com