የግጭቶች መንስዔና መፍትሔው

0
557

ግጭቶች ተፈጥሯዊ መሆናቸውን በመጥቀስ ከግጭቶች በአዎንታዊ መልኩ መጠቀም እንደሚቻል ያመለከቱት መላኩ አዳል፥ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉትን ግጭቶች፣ መነሻ ምክንያቶች እና መፍትሔ ናቸው ያሏቸውን ምክረ ሐሳቦች  ጠቁመዋል።

 

ግጭት ኹለትና ከዚያ በላይ በሆኑ ግለሰቦች ወይም ቡድኖች መካከል በፍላጎት፣ በአመለካከት፣ በዓላማ፣ በታሪክ፣ በዕሴትና በባሕል አለመስማማት የሚከሰት፣ በሰው ተወዳዳሪነትና በተፈጥሮ ሀብት ውስንነት ምክንያት የሚመጣ ማኅበራዊ መስተጋብር ነው። ግጭቶች አሉታዊም፣ አውንታዊም ጎን አላቸው። በአውንታዊነት ችግሮችንና የችግሮችን መንስዔ ለመለየት፣ የአንድን ፓርቲ ሕልውና ለመለካት፣ ፖሊሲዎችንና ʻስትራቴጂʼዎችን ለመፈተሽና የስርዓት ለውጥ ለማምጣት ይጠቅማል። በአሉታዊነቱ ደግሞ ለሰው ሞት፣ ለሰላም መጥፋት፣ ለአካል መጉደል፣ ለንብረት መውደም፣ ለግንኙነት መበላሸትና ለአገር አንድነትና ኅልውና ስጋት ይሆናል።

በየቦታው ለሚታዩ ግጭቶች መንስዔዎች ብዙ ናችው። የሕገ መንግሥቱና እሱን ተከትሎ የመጣው የቋንቋ ፌደራል መንግሥቱ አወቃቀር አንድ የሚያደርጉንን አጉልቶ በክልሎች መካከል በማኅበራዊና ምጣኔ ሀብታዊ ውድድር በማድረግ አገርን መገንባት ሳይሆን፣ ቋንቋን መሠረት አድርጎ ማንነትን ከመሬት ጋር አጣብቆ የግጭት መሠረት ሆኗል። የዘር ፖለቲካው፣ ኢትዮጵያዊነትን ለማዳከምና የጋራ ዕሴትና ርዕዮት እንዳይኖር መሠራቱ፣ ኢትዮጵያዊነት ማንነት ከዘውግ ማንነት እንዲያንስ መሠራቱ፣ ከክልሉ ነዋሪዎች ውጭ የሆኑት ዜጎች መጤ መባላቸውና የመብት ጥሰት ናቸው። በተጨማሪም የግጦሽ መሬት፣ ሀብትና መሬት ፍለጋ፣ ግልፅ የሆነ የአስተዳደር ወሰንና ስርዓት አለመኖር፣ ብልሹ አስተዳደርና የሕግ የበላይነት አለመስፈን፣ የውይይትና የመደራደር ባሕል ማነስ፣ የግለሰብና የቡድን መብት አለመከበር፣ ድንቁርና፣ የእውቀት ማነስና የተሳሳተ መረጃ ናቸው።

በአገራችን በሕወሓት አገዛዝ የተማረረ ሕዝብ ባደረገው ትግል ለውጥ እየተካሔደ ነው። የለውጡ ዋና መሪዎች የሆኑት ደግሞ የኢሕአዴግ አባል በሆኑት ኦዴፓና አዴፓን ውስጥ ያሉ ግለሰቦች ናቸው። ነገር ግን የለውጡ ደጋፊዎች በሆኑት ኦዴፓና አዴፓን መካከል መተማመኑ ባለመኖሩ በአገራችን አንድነት አደጋ እያንዣበበ ነው። በተጨማሪም በሕውሓትና በኦነግ የተዘራው የዘውግ ፖለቲካ ዓውድ ለአገራችን አንድነትና ለውጡን ለዲሞክራሲያዊ መንግሥት ምስረታ እንዳንጠቀምበት እንቅፋት እየሆነ ነው። ይህም ሕዝብን የለውጡ አምጪና ጠባቂ እንዲሆን፣ ብሎም በሕገ አራዊት የሚመራ የመንጋ የፖለቲካ እንቅስቃሴ እንዲኖር አድረጓል።

የወቅታዊው አለመረጋጋት ዋናው መንሰዔው የኀይል በየቦታው መበተን (diffused power) ማለትም የሕወሓት መሪዎች ከንዴታቸው ያለመውጣትና በፌዴራል መንግሥቱ ከልብ አለመሳተፍ፤ በኦሮምያ ያለው የኀይል ሚዛን በየቦታው በኦዴፓ፣ በኦነግና በቄሮ መበተኑ፤ የምጣኔ ሀብት መቀዛቀዝ፣ የጋራ ርዕዮት አለመኖር፣ አንዳንድ የወታደሩ፣ ደኅንነቱና ፖሊሱ አባላት ለመንግሥት ታዛዥ አለመሆን ወይም በለውጡ ለተገፉ ኀይሎች መወገንና በመንግሥት ውስጥ ያሉ ግለሰቦችም ኦነግነት ማመዘን፤ የሚዲያ ሰዎችና አክቲቪስቶች ብፈልግ አሁኑኑ ክልሌን መገንጠል እችላለሁ፤ የመንጋ ስብስብ ሰው በየቦታው መጨፍጨፍ፤ ፓርቲዎች ከሕግ ውጭ አዲስ አበባ የኛ ናት፤ ተፎካካሪ ፓርቲ ʻወታደሬʼ ትጥቅ አይፈታም ሲባል እያየን እየሰማን ነው። አሁንም በኦሮምያ፣ በአማራና በትግራይ የሚታዩ የተጋነኑ የጎሰኝነት ስሜቶች ለአገር አንድነትና ዕድገት ተግዳሮት ናቸውና የሚመለከታቸው አክቲቪስቶችና ፖለቲከኞች ከአደገኛ ድርጊታቸው ሊይታቀቡ ይገባል። የሚካሔደው አክቲቪዝም የአማራ፣ የኦሮሞና የትግሬ ብቻና በጉልበት የታገዘ ነው። የቀሩት ብዙኀን ጎሳዎች ጥያቄ ወደ ጎን የተገፋ ይመስላልና ይታሰብበት።

ለችግሮቻችን የመፍትሔ ሐሳቦች ፦
1) የለውጡን ቀጣይ ሒደት ፍኖተ ካርታ ማዘጋጀት እና ተስማምቶ ወደ ቀጣይ ሥራ መግባት፣

2) ሕገ መንግሥቱን በማሻሻል፣ በቋንቋና ብሔር የተማከለውን የክልል ፌደራሊዝም በማስተካከል፣ ያሉትን የፖለቲካ ድርጅቶች በርዕዮተ ዓለም መሰረት በማዋሐድና ብሔራዊ ፓርቲዎች እንዲሆኑ በማድረግ ለቀጠይ አገር ደኅንነት መሥራት፤

3) ማዕከላዊነቱና አንድነቱ፣ ራስን ከማስተዳደሩና ብዝኀነቱ ጋር ሚዛኑን እንዲጠብቅ መሥራትና የትም ቦታ ተንቀሳቅሶ የመሥራትና ሀብት የማፍራት መብትን ማስከበር፤

4) መንግሥታዊ ግዴታዎችን በአግባቡ መወጣት ያስፈልጋል። መንግሥታዊ ግዴታዎች የመሚበሉት መካከል፡- ሕግና ስርዓትን በማክበርና በማስከበር የሕግ የበላይነትን ማረጋገጥ፣ የዜጎችን ደኅንነት መጠበቅ፣ ዜጎች አገራቸውን “አገራችን” ብለው ይጠሩ ዘንድ የዜግነት ስሜትን እንዲፈጥሩና እንዲያዳብሩ ማድረግ፣ መሰረተ ልማትን ማስፋፋት፣ አገራዊ ሀብትን በፍትሐዊነትና በእኩልነት ለዜጎች እንዲደርስ ማድረግ እና ከሌብነትና ከወገናዊነት የፀዳ የአስተዳደር መዋቅር እንዲኖር ማድረግ ይገኙበታል።

5) ብሔራዊ እርቅን በተገቢው መንገድ ማከናወን፣ ያለመግባባትን በንግግር፣ በውይይት፣ በድርድር፣ በሕግ መደበኛ በሆነ የዓለምና የአገር ሕጎችንና ተሞክሮዎችን መሠረት አድርጎ በመንግሥት ደረጃና በኢመደበኝነት በባሕላዊ ሽምግልና የማኅበረሰቡን ነባር ባሕሎች፣ ሕጎችና ዕሴቶች ተከትሎ እንዲፈታ ማድረግ፤

6) ለዲሞክራሲ ግንባታ ወሳኝ የሆኑ ተቋማት፤ በመንግሥት እንዲቋቋሙ ወይም እንዲጠናክሩ መሥራት፤

7) መንግሥትን የሚመራው ኢሕአዴግ በተለይም ሕውሓት፣ በኢሕአዴግ ውስጥ ያለውን ሽኩቻ በመፍታት ለአገር አንድነትና ለሕዝብ ደኅንነት መሥራት ይኖርበታል፤

8) ይህንን በሕገ አራዊት የሚመራ የመንጋ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ጠባብ የሆኑ፤ በሰላም አገር ውስጥ እንታገላለን ብለው የገቡ ወይም አገር ውስጥ የነበሩ የፖለቲካ ድርጅቶች ለራሳቸው ዓላማ እያነሳሱትና እየተጠቀሙበት ላለመሆኑ መንግሥት ክትትል ሊያደርግ ይገባል፤

9) የሕዝብንና የፓርቲን ልዩነት ማወቅ፣ ሕዝብ ሁሌም በጎ መሆኑን መረዳት፤ ነገር ግን መጥፎ ግለሰቦች በማንኛውም ሕዝብ ውስጥ እንደሚኖሩ አውቆ ሁሉንም ወደ ሕዝብ ከማጠቃለል መቆጠብና ያም ሕዝብ ደኅንነት እንዲሰማው ማድረግ ያስፈልጋል፤

10) ትናንትና በሌሎች በመበደላችን ዛሬ ሌሎችን ለመበቀል መሞከር፣ በዳዮችም በፍርሃት ቆፈን ውስጥ በመግባት ለአገር አንድነት መሰናክል መሆን፤ ለችግሮቻችን መቀጠል መንስዔ መሆኑን አውቀን ከዚህ ድርጊት መቆጠብ ይኖርብናል፤

11) ፍትሕ ፈላጊ ማኅበረሰብ ሕጎች እንዲወጡለትና እንዲሻሻሉለት የመጠየቅ፤ ሕገ ወጦችን ለሕግ አሳልፎ የመስጠትና በሕግ የመመራት መብት ቢኖረውም፤ ሕግን የመተግበር ሥልጣን የፖሊስና የፍርድ ቤቶች መሆኑን አውቆ በሕግ የበላይነት ማመንና ከሕግ ጥሰት መቆጠብ አለበት፤

12) ክልላዊ መሠረት ያላቸውም ሆነ ሌሎች አገር ዐቀፍ ሚዲያዎችና አክቲቪስቶች በሚዲያ ሕግ መሠረት እንዲሠሩ ማድረግ፣ አክቲቪስቶችም ከመጠን ያለፈ እንቅስቃሴ ለአገር አደገኛ መሆኑን አውቀው ሕዝብን በእውቀት ማንቀሳቀስ፣ የሕግን የበላይነት ማወቀና ማሳወቅ ይኖርባቸዋል፤

13) የምናቃጥላቸው የግለሰብ፣ የፓርቲ ወይም የመንግሥት ንብረቶች የኛውና የአገር መሆኑን አውቀን ከዚህ ድርጊት ራሳችንን ማቀብ ይኖርብናል፤

14) ጥሩ የትምህርት ስርዓት፣ የመጸሐፍት ሕትመት፣ ቤተ መጻሕፍት፣ ሚድያና የመገናኛ ብዙኀን ሕግ እንዲኖር በማድርግ ካለንበት ድንቁርና የሚያወጣ ትምህርት ማግኘት ይኖርብናል፤

15) በየአካባቢው ያሉ ሥራ አጥ ወጣቶችን ለወንጀል በሚያነሳሱና በገንዘብ ወንጀል በሚያሠሩ ፖለቲከኞች፣ አክቲቪስቶችና የደኅንነት ሰዎች ላይ የማያዳግም ርምጃ መውሰድ፤

16) ወጣቱን የሥራ ዕድል የሚያገኝበትን ሁኔታ አመቻችቶ በተቻለ አቅም የኢኮኖሚያዊ እና ማኅበራዊ ችግሩን እንዲፈታ ማድረግ፣

17) በየክልሉ ሕገ መንግሥታዊ መሠረት ሳይዙ የተደራጁትን ልዩ ኀይሎችን በሕግ ማፍረስ፤ የልዩ ኀይል አባላትንም ወደ አገር መከላከያ ሠራዊት ወይም ወደ ሌላ የጸጥታ አካላት ውስጥ እንዲገቡ ማድረግ፣

18) የመሣሪያ አያያዝ እና አጠቃቀምን በተመለከተ ሕግ አውጥቶ በፍጥነት ወደ ተግባር መግባት፣

19) ከአገሪቱ ጫፍ እስከ ጫፍ የሰላም ማረጋጋት ሥራ የሚሠራ ከሕዝቡ የተውጣጣ የሰላም አስከባሪ አካል እንዲዋቀር ማድረግ፤ ሥራውንም የፌዴራሉ መንግሥት በበላይነት እንዲመራው ማድረግ፣

20) ይህ ተደርጎ መፍትሔ ለመጣ የኀይል አማራጭ ጠረጴዛ ላይ መሆን አለበት። ያለዚያ ግን የአገራችን ሰላም፣ አንድነትና ኅልውና አደጋ ውስጥ ይሆናል።

ʻጠባብʼ ብሔርተኞች የሆኑት ሕወሓትና ኦነግ ያሉበትን አገር አረጋግቶ፣ ሰላሙንና ደኅንነቱን ጠብቆ፣ ወደ ዲሞክራሲ ማሻገር በጣም ፈታኝ እየሆነ ነው። ፖለቲከኞቻችን ለጋራ አገራዊ ርዕዮትና ወሳኝ ችግሮቻችን ለመፍታት ካልሰሩና ጥቃቅኖቹን ከባቢያዊ ችግሮች ለመፍታት ጉልበታቸውን ካባከኑ ከችግራችን አንወጣም። ሕወሓትን ገፍቶ ከብዙኀኑ ለማስወጣት እየተሞከረ ቢሆንም የሚሞሉት ግን የኦነግ ፅንፈኞች ናቸው። ይህ ደግሞ ʻአልሸሹም ዞር አሉ፥ ከድጡ ወደ ማጡʼ እየሔድን ነው። በአንድ አገር እየኖርንና በአንድ መንግሥት ሥር እየተዳደርን፤ ነገር ግን የራሳችን ትርክቶች ይዘን በተለያየ አገር እንደሚኖሩ የማይተዋወቁ ሕዝቦች እየሆንን ነው። ይህ ሁሉ የሚያሳየን የጋራ የሆነ ርዕዮተ ዓለም እንዲኖረን እንዳልሰራን፣ ማኅበራዊ በሆነው ትስስርና የብሔር ምስረታው እንዳልገፋን፣ የታሪክና የጥቅም ሽሚያው ላይ ሁሉንም ኀይላችን እያዋልነው መሆኑንና የትናንቱ መጥፎ ታሪክን ወደ ሚቀጥለው ትውልድ እንዲተላለፍ እያደረግን መሆናችንን ነው።

ከታሪክና ሥልጣን ሽሚያው ወጥተን፤ አገራዊ ነፃ ተቋማትን ገንብተን፤ በጠራ ርዕዮተ ዓለም ብቻ የምትመራ የሁላችን የሆነች ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያን እናፍቃለሁ። ለዚህም ግፊት እናድርግ። ያልያ ግን በጊዜያዊ ጉልበት ብቻ ሥልጣን የሚያዝባት፣ የተወሰነ ቡድን የሚጠቀምባት እና ብዙኀኑ የሚጎዳባት ኢትዮጵያ እንዳትሆን አሁንም እሰጋለሁ።

ቅጽ 1 ቁጥር 24 ሚያዚያ 12 ቀን 2011

መልስ አስቀምጡ

Please enter your comment!
Please enter your name here