Maamulka saliidda iyo tamarta ayaa ku dhawaaqay in dib u eegista heerka faa’iidada ee ay soo jeediyeen ugaarsatada shidaalku la hirgelin doono mustaqbalka dhow.
Waxaa xusid mudan in ururka ugaadhsadayaasha shidaalka Itoobiya ay soo gudbiyeen codsi ah in dib u eegis lagu sameeyo faa’iidada ugaadhsiga shidaalka, kaas oo sanado badan laga heli jiray 23 senti litirkiiba.
Ururka ayaa codsiga soo gudbiyay sanad ka hor, waxaana soo jeedinta la soo jeediyay in dib u eegis lagu sameeyo faa’iidada ay tahay in la kordhiyo dulsaarka faa’iidada oo laga dhigo hal birr halka 25 senti.
Henos Warku oo ah Maareeye ku xigeenka Hay’adda Shidaalka iyo Tamarta, ayaa wargeyska news Morning u sheegay in masuulka su’aasha la weydiiyey uu garwaaqsaday dhibaatada ka jirta qaybta, isla markaana uu ku hawlanaa sidii uu horumar ku samayn lahaa cilmi-baadhisyo.
Sida uu sheegay Maareeye ku-xigeenka, hay’addu waxay aqbashay in faa’iidada ugaadhsatada Shidaalku ay yar tahay, loona baahan yahay in la hagaajiyo.
Isagoo ka jawaabaya codsigaas, maamulku wuxuu ku hawlanaa sidii xal loogu heli lahaa cilmi-baaris, isla markaana faa’iidada laga helayo lagu horumarin doono muddo gaaban, ayuu yidhi.
Xubinta fulinta ee ururka Afework Tilahun ayaa tilmaamay in wax-soo-saar la’aanta faa’iidada ay dejiyeen ururka ugaadhsadayaasha Shidaalka Itoobiya ay qayb ka qaadanayso sii xumaanaya dhibaatooyinka ka jira qaybta.
Afework waxa kale oo uu sheegay in macaash yaraantu ay culays ku hayso bulshada iyada oo laga ilaalinayo in si sharci ah loo iibiyo shidaalka.
Marka loo eego heerka faa’iidada hadda jirta, kuwa ugaadhsada shidaalka ayaa hal taangi oo shidaal ah ka qaata 10 kun oo birr Sida laga soo xigtay ururka, tani si buuxda uma soconin marka loo eego kharashaadka sii kordhaya ee la xiriira.
Xubin kale oo ka tirsan fulinta ururka, Ephraim Tesfaye, oo ra’yigiisa siiyay wargeyska news Morning, ayaa sheegay in heerka faa’iidada hoose ay niyad jabin doonto maalgashadayaasha qaybta oo ugu dambeyntii suuqa ka bixi doono.
Taasna waxay farta ku fiiqeen in 1,200 oo saldhig oo ay Itoobiya leedahay in ka yar 1000 ay shaqeeyaan
Efrayim wuxuu sheegay in dalalka ay dadkoodu ka yar yihiin Itoobiya, sida Kenya iyo Uganda, waxay leeyihiin laba jibaar kaalmaha shidaalka.
Xubinta fulinta ee ururku waxa kale oo uu sharaxay in faaiidada ka jirta Itoobiya ay tahay mid yar, sidaas darteed maalgeliyaha gaarka ah aanu maal galinayn saldhigyo laga dhisayo meelo kala duwan.
Waxay sheegeen in iyadoo Itoobiya Shidaalka qiimo qaali ah ku soo dhoofsato aysan ahayn in macaash xad-dhaaf ah laga helo, balse dhinaca kale faa’iido la’aantu waxay hor istaagtay in la balaadhiyo Kaalmaha Shidaalka, balse xaaladdu ay albaabada u furtay dadkaasi.
kuwaas oo si sharci darro ah ku iibiya shidaalka, iyaga oo kasbaday wax badan oo ka badan inta ay heli karaan ganacsatada sharciga ah.
Maareeye ku xigeenka Hay’adda Shidaalka iyo Tamarta Henok oo aaminsan in balaadhin la’aanta kaalmaha shidaalka ay si toos ah ula xiriirto faa’iidada ka jirta qeybtaasi, waxa uuna tilmaamay in ka maamul ahaan ay ku howlan yihiin sidii meesha looga saari lahaa, isla markaana ay sharciyo siin lahaayeen ganacsatada u kala qaada gaadiidka.
Shidaalka fuustada oo lagu iibiyo tafaariiqda meelaha aan kaalmaha shidaalka la gaarin macaash yar awgeed.
Henok waxa uu yidhi, “Hantida saliidda waddan ahaan waxaa lagu soo dhoofiyaa lacag qalaad oo qaali ah, markaa nidaamka ganacsigu wuxuu u baahan yahay daraasad iyo daryeel badan.
“ Waxa uu sheegay in aanu sheegi karin cadadka lagu hagaajinayo faa’iidada iyo taariikhda dhabta ah ee dib u eegis lagu sameeyay.
Sida uu sheegay Tesfaye oo ah xubin sare oo ka tirsan ururka, ururka ayaa sanad ka hor u gudbiyay codsi ah in hal Birr laga faa’iidaysto halkii litirkiiba 25 senti, codsigaasina aan si degdeg ah looga soo jawaabin, sidaas darteedna ay marar badan kor u kacday qiimaha kor u kaca tan iyo markii la dalbaday ayaa la sameeyay.
አዲስ ማለዳ Oktoobar 19 2015 No 72


