በዓለ ልደት – በቅዱስ ላሊበላ

Views: 385

‹‹የልደት ደሃ የለውም›› ይላሉ፤ የገና ወይም በዓለ ልደት በተለያዩ ቦታዎች ሲከበር በድምቀት እንደሆነ ሲያስረዱ። በጎንደር የመንበረ መንግሥት መድኃኔ ዓለም የድጓ መምህር የሆኑት ቀለመወርቅ ደምሌ፤ ‹ገበገባኒ› በተሰኘ መጽሐፋቸው፣ ስለ ገና በዓልና አከባበሩ ባተቱበት የመጽሐፉ የመጨረሻ ምዕራፍ፤ ‹የልደት ሰሞን አዝመራ ወደ ቤት የሚገባበት ወቅት ስለሆነ ቢታጣ ቢታጣ ጠላና ዳቦ አይታጣም›› ሲሉ ጠቅሰዋል።

የክርስትና እምነት ተከታዮች ይልቁንም የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ክርስትያኖች አርባ አራት የጾም ቀናትን አልፈው የገና በዓልን ለማክበር በዝግጅት ላይ ናቸው። ይኸው የገና በዓል ታድያ በአገራችን በተለያዩ ክፍሎች በተለያዩ ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊና ትውፊታዊ ክዋኔዎች ይከበራል። በአብዛኞቹም በወጣቶች ጭፈራና ደስታ፣ የገና ጨዋታና ዝማሬ ተከብሮ ይውላል።

ለምሳሌ ወሎ አካባቢ የልደትን በዓል ወይም ገናን ሲያከብሩ የስንዴ ንፍሮን አቅርበው ነው። እንኳን አደረሳችሁ መባባያውም የስንዴ ንፍሮ ነው። ቀለመወርቅ በመጽሐፋቸው ጠቅሰውት እንደሚገኘው ደግሞ፤ በአካባቢው [በወሎ] ሚስት የታጨችለት ወጣት በዚህ እለት ማለትም በገና በዓል አንድ ጭነት ስንዴ ለታጨችለት ልጅ ወላጆች ይሰጣል። ይህም ስንዴ ተቀቅሎ ልጅት ለአካባቢው ሰው፣ ለጓደኞችና ለቤተሰብ ታድላቸዋለች፤ እነርሱም ‹ሐሳብሽ ይሙላልሽ› እያሉ ይመርቋታል።

እንዲህ ያሉ ትውፊታዊና ባህላዊ በዓልን ተገን አድርገው የሚከወኑ ተግባራት አሉ። ይህም የሰዎችን ማኅበራዊ ትስስር የበለጠ ጥብቅና ደማቅ እንዲሆን አድርጎታል።

ዘንድሮም የልደት በዓል የፊታችን ማክሰኞ ታኅሳስ 28/ 2012 በላሊበላ በድምቀት ይከበራል። የልደት በዓል በአራት ዓመት አንድ ጊዜ በ28 ሲከበር በተቀረው ግን በ29 ይውላል። ይህም የሆነው በዘመነ ዮሐንስ ጿጉሜ ስድስት ቀን ስለምትሆን ነው። ይህ በዓል ታድያ በኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የጁሊያን ቀመር በሚከተሉት ምሥራቅ ኦርቶዶክሳውያን የሚከበር ነው። ጎረቤት አገራት ኤርትራ እና ግብጽ የሚገኙ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ አማኞችም በተመሳሳይ ቀን ያከብሩታል።

ምዕራባውያኑ ግን በግሪጎርያን የቀን መቁጠሪያ የሚጠቀሙ በመሆኑ፣ ጥቂት ቀናት ቀደም ብለው ነው በዓሉን የሚያከብሩት። ይህም የቀን ልዩነት ሊፈጠር የቻለው፤ መሬት ፀሐይን ለመዞር የሚፈጅባት ጊዜ ላይ በምሥራቆች እና በምዕራቦች መካከል የሰዓታት ልዩነት በመኖሩ እንደሆነ መዛግብት ያስረዳሉ።

ገና በላስታ ላሊበላ
ከዚህ ባሻገር ግን የልደት በዓል በድምቀት ከሚከበርባቸውና ክዋኔዎችም አይረሴ ሆነው ከሚመዘገቡባቸው አካባቢዎች አንዱ ላሊበላ ከተማ ነው። ይህም ከቅዱስ ላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስትያናት መካከል በአንዱ ሲሆን፤ የቅዱስ ላሊበላ የመጀመሪያ ሥራውና ከአብያተ ክርስትያናቱ ሁሉ በተለየ ፎቅና ምድር ቤት ያለው ‹ቤተ ማርያም› የሚባለው ነው።

ሕንፃው በአዘቦቱም ካለው ውበት ባሻገር በገና ደግሞ የተለየ ድምቀትና ልዩ ድባብ የሚታይት ነው። በልዩና ውብ በሆነ አቋቋም ጥንግ ድርብ የለበሱ ካህናቱ በወረብና ዝማሬ፣ እንደ ቄጤማ እኩል እየተወዛወዙ ድንቅ ትርዒት የሚያሳዩበት ነው። ቀለመወርቅ በመጽሐፋቸው እንዳኖሩት፤ ‹ላሊበላ ሕንፃ እና ሞት ሁልጊዜ እንግዳ ነው› ይባልላል፤ ዘወትር አዲስ ስለሆኑ። ያም ብቻ ሳይሆን የልደት በዓል የሚከበርበት ክዋኔም በየዓመቱ አዲስና እንግዳ መሆኑን ይጠቅሳሉ።

በቤተ ማርያም ሕንፃ አፋፍ ላይ እንዲሁም ከታች በልዩ አቋቋም የሚቆሙት ካህናቱ፤ ‹‹ቤዛ ኩሉ ዓለም ዩም ተወልደ›› እያሉ ወረብና ዝማሬ ያቀርባሉ።

በልደት በዓል ዙሪያ ‹‹ገና እና ትውፊቱ›› በሚል ርዕስ በሪፖርተር ጋዜጣ ያስነበቡት ሔኖክ ያሬድ፤ የላሊበላው ‹ቤዛ ኵሉ› አከባበር ተምሳሌታዊ ነው ሲሉ ይገልጻሉ። በዚህም መሠረት ከሕንፃው በላይ የቆሙ ካህናት የመላዕክት፣ ከታች የሚቆሙት ደግሞ በምድር የእረኞች ምሳሌ መሆናቸውን ያስረዳሉ። ‹‹በዚህም የክርስቶስ ኢየሱስን መወለድ መጀመርያ ያወቁ እረኞች በመሆናቸው በአገር ቤት ትውፊቱ እየተነገራቸው የሚያድጉት እረኞች በተለየ ሁኔታ ያከብሩታል›› ሲሉም ይጠቅሳሉ።

ላሊበላ በጎብኚዎች ዐይን
የገና በዓልን ምክንያት በማድረግና ቤተሰብ ለመጠየቅ በተወሰኑ የዓመታት ልዩነት ወደ አገራቸው ኢትዮጵያ የሚመጡ ዜጎች ጥቂት አይደሉም። አዲስ ማለዳ በቅርበት መታዘብ እንደቻለችው ታድያ ላሊበላን ሊጎበኙ በሔዱና ከዛም በተመለሱ ጊዜ፣ የመንገዱን ብልሽት ነገር እንዲሁም ለጉብኝት የሚጠየቀው ክፍያ ካለው ቅርስ አንጻር ተመጣጣኝ አይደለም ብለው ይገልጻሉ።

ቢንያም ጸጋዬ በቱሪዝም ኢትዮጵያ የቱሪዘም መዳረሻና ፕሮዳክት ልማት ዳይሬክተር ናቸው። የ2012 የገና በዓልን በሚመለከት ‹‹በዚህ ዓመት የገና በዓል ስነስርዓት ላይ ከላሊበላ ከተማ አስተዳደር ጋር በመሆን ጸጥታ፣ የአካባቢ ጽዳት እና መሰል ጉዳዮች ላይ ግንዛቤ ማስጨበጫ እየተሠራ ነው፤ ሥራዎቹ ያሉበትን ደረጃም እየተከታተልን ነው።›› ሲሉ ገልጸዋል። ያም ሆኖ ዓመት እየተጠበቀ ብቻ ሳይሆን በቋሚነት ላሊበላ ከተማ ጽዱ ሆኖ ደረጃውን በጠበቀ መልኩ እንዲቀርብ የማድረግ ሥራዎችን ከሚመለከታቸው ጋር እየሠራን ነው ብለዋል። ለዚህም ከተለያዩ ድርጅቶችና ባለሀብቶች ጋር በቅንጅት ሥራዎች እየተሠሩ መሆኑን ቢንያም ጠቅሰዋል።

ታድያ በየዓመቱ ተመሳሳይና ተስፋ ያዘሉ እቅዶች ቢኖሩም፤ በታቀደው ልክ ተፈጻሚ እንደማይሆን ለተመልካች ግልጽ ነው። ከሦስት ዓመታ በላይ ግንባታው ያላለቀው ወደ ላሊበላ የሚወስደው መንገድ ለዚህ ምስክር ነው። ይህን ችግር ለመቅረፍ ታድያ አሁን ላይ ቱሪዝም ኢትዮጵያ አዲስ መንገድ ጀምሯል፤ እንደ ቢንያም ገለጻ። ይህም የባለድርሻ አካላት ግንኙነት ላይ የተሠራ ነው።

በፊት ለብቻ የሚሮጥበትን ሥራ አሁን ሁሉም በጋራ እንዲረባረብበትና ከእቅድ ጀምሮ መናበብ እንዲኖር ተደርጓል ብለዋል። ለዚህም ለምሳሌ የጠቀሱት የመንገዶች ባለሥልጣን፣ የመብራት ኃይል፣ ኢትዮ ቴሌኮምና መሰል ተቋማትን ነው። እነዚህ ተቋማት አገልግሎታቸውን ተደራሽ እንዲያደርጉና በእቅዳቸውም የጎብኚ መዳረሻዎችን እንዲያካትቱ ማድረጉ ትኩረት ተሰጥቶታል ሲሉ አክለዋል።

‹‹ከዚህ ቀደም ከሚደረጉ የተናጠል ሥራዎች በመራቅ፣ እኛም በር በማንኳካት እነሱም በማምጣትና ሲመጡ በር በመክፈት እቅድን በማስተሳሰር በላሊበላና በአካባቢ ያለውን ሁኔታ ለማሻሻል ከተለያዩ ተቋማት ጋር በመገናኘት እየሠራን ነው።›› ቢንያም እንዳሉት።

ታድያ የቀደሙት አቅደው እንዳላሳኩት ወይም እንዳልተሳካላቸው ሁሉ አሁንም የታቀደውን ውሃ እንዳይበላው ይህ የእርስ በእርስ ትስስርና ትብብር፣ የእቅድ ተመጋጋቢ መሆን፣ እርስ በእርስ ሥራዎችን መፈታተሽና መጠያየቅ መፍትሔ ይሆናል ተብሏል።

‹‹ቱሪዝም ኢትዮጵያ ከሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የወጣው ከነበረበት ተለይቶ፤ እነዚህን የቱሪስት መዳረሻና የገበያ ልማትን የሚመለከቱ ሥራዎችን፣ የሚመለከታቸውን አካላት በማስተባበርና በመምራት ዘርፉ ላይ ለውጥ ለማምጣት ነው። በዚህም ለውጥ ለኢኮኖሚውና ለኅብረተሰቡ የሚፈለገውን የሥራ ፈጠራና ዕድል፣ የውጪ ምንዛሬ ላይ ለውጥ መምጣት ይቻላል።›› ሲሉ ጨምረው ገልጸዋል። የቱሪዝም ድርጅቶች በዚህ መልክ መንቀሳቀሳቸው በሌሎች አገራት የተሻለ ውጤት ማሳየት የቻሉ ሲሆን፣ ቢንያም እንዳሉት ደግሞ እነዚህ የዓለም አቀፍና የአፍሪካ አገራት ልምዶች በሚገባ ስለተቀመሩ ውጤት ሊያመጡ የሚችሉ አካሔዶች ተገኝተዋል ሲሉ አብራርተዋል።

‹‹ቱሪዝም ኢትዮጵያ አስተባብሮና አስተሳስሮ የመሥራት ሥልጣንም ስለተሰጠው ከዚህ በፊት የሚቆራረጡ ሥራዎች በዚህ ተቋም ይደገማል ብለን አናስብም። ያንን ለመቅረፍ የተሻለ የሰው ኃይልና የፋይናንስ ምንጭ እንዲኖረው ሆኖ ነው ቱሪዝም ኢትዮጵያ ተነጥሎ የወጣው።›› ብለዋል። እንዲሁም ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጀምሮ ከፍተኛ የመንግሥ ባለሥልጣናት ለጉዳዩ ትኩረት በመስጠታቸው ለውጥ ለማምጣት ሥራውን እንደሚያቀል ጠቅሰዋል።

ከዚህ ባለፈ በላሊበላ ያለውን ለጎብኚዎች የሚጠየቀውን ክፍያ ማነስ በሚመለከት አዲስ ማለዳ ላነሳችው ሐሳብ አስተያየታቸውን የሰጡት ዳይሬክተሩ፣ የክፍያ ስርዓቱን በሚመለከት ጥናት እየተከናወነ ነው ብለዋል። አያይዘውም ‹‹የምናስጎበኛቸው ነገሮች ላይ የጨመርነው እሴት አለ ወይ?›› ሲሉ ይጠይቃሉ። ‹‹በኢትዮጵያ የሚገኙ ዓለም ዐቀፍ መካነ ቅርሶች ለተመልካች መምሪያ የሚሆኑ ቦርዶችና አቅጣጫ ጠቋሚዎች ያሏቸው አይደሉም። ያለው የቀደሙ ኢትዮጵያውያን አሻራ ብቻ ነው፤ እነሱን መግለጽ የሚችል እንኳ የለም።›› ብለዋል።

ያም ሆኖ ባለው ሁኔታም ከጎብኚዎች ገንዘብ መሰብሰብ ተችሏል። እሴት ሳይጨምሩ ክፍያን መጨመር ልክ እንደማይሆን አያይዘው ያነሱ ሲሆን፣ እሴት በመጨመር ግን የበለጠ ገቢ መሰብሰብ፣ ቅርሶችን ማልማትና መጠበቅ እንደሚቻል አንስተዋል።

‹‹ቱሪዝም ኢትዮጵያ እሴታቸው ያደገና የጨመረ መዳረሻዎች ሊኖሩን ይገባል ብሎ ስለሚያምን በዛም ደረጃ ሥራዎችን እንዲሠራ ሥልጣንና ኃላፊነት የተሰጠው ስለሆነ፣ ይህንን ታሪክ ቀይረን የክፍያ ጣሪያችንን ማሳደግ እንችላለን። ግን ሥራዎችን ሳንሠራ ሀብቱ ስላለና አካባቢው ስለተከለለ ብቻ ልንጨምር አይገባም፤ አሁንም የምንቀበላቸው ክፍያዎች አነስተኛ ሊሆኑ ይችላሉ።›› ብለዋል።

በዘንድሮ የገና በዓል በላሊበላ የሚመጡ ጎብኚዎችና የውጪ ዜጎች እንደ ቀደመው ሁሉ የሚጠበቁ ሲሆን፣ ሆቴሎችም ቦታዎቻቸው እየተያዙና እየሞሉ ነው ብለዋል። ኢትዮጵያ ካለችበት የጸጥታ ሁኔታ አንጻር እንዲሁም የላሊበላ ከተማም ከቆየችበት ሰላም አኳያ፣ የጎብኚ ፍሰት ከወትሮው በተለየ አሳሳቢ የሚባል እንደማይሆን ቢንያም ጠቅሰዋል። ቱሪዝም ኢትዮጵያም የሚመጡ እንግዶች ጥሩ ልምድ ቀስመው፣ የማይረሳ ትዝታ ይዘው እንዲመለሱ ለማድረግ ጥረት ላይ ነን ብሏል።

ቅጽ 2 ቁጥር 61 ታኅሣሥ 25 2012

Comments: 0

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

This site is protected by wp-copyrightpro.com