Jiilaalka iyo xaaladaha degdega ah

0
711
© SANDILE NDLOVU

Masiibada dabiiciga ahi waa marka shil lama filaan ah uu ku dhaco naf, jir ama hanti.

Masiibooyinka sida dabka, daadadka, dabka, kulaylka daran iyo dhul goynta, iyo sidoo kale dhulgariirada iyo duufaanada ayaa lagu daray gurmadka.

Waxaa ka mid ah xaaladaha degdega ah ee dabka iyo daadadka ay ka mid yihiin kuwa xilli kasta galaafanaya nafta iyo hantida dad badan oo Itoobiyaan ah.

Sannad xisaabeedka 2014-ka, waxa dhacay 362 dab iyo 148 xaalad degdeg ah oo kala duwan, wadar ahaan 510 xaalad degdeg ah, sida lagu sheegay xogta guddiga dab-damiska iyo ka hortagga masiibooyinka ee maamulka magaalada Adas-ababa.

Waxaa la sheegay in 9 qof oo meyd ah laga helay waadiga Addis Ababa iyo aagga gaarka ah ee Oromia bishii July oo kaliya.

Sidoo kale waxaa la sheegay in laba qof ay ku naf waayeen hanti aad u badanna ay ku waxyeeloobeen daadad kadis ah oo isla xili jiilaal ah ka dhacay deegaanka Axmaarada.

Dadka ku nool magaalada Addis Ababa ayaa si joogta ah loo maqlayaa iyagoo sheegaya in xilliga jiilaalka iyo daadad kadis ah ay halis gelinayaan dad badan.

Shaqsi ku nool magaalada Addis Ababa oo magaciisa ka gaabsaday ayaa wargeyska news Morning u sheegay in ka dib roobabkii xad dhaafka ahaa ee da’ay bilaha jiilaalka ee sanadkan ay dad badan oo lugeynayay dhib soo wajahday, isla markaana gaadiidka adeega daabula ay ku qasbanaadeen inay ku istaagaan waddooyinka kala duwan ee magaalada.

Magaalada oo ay ugu wacan tahay burburka soo galay wadada weyn ee laamiga.

Taasi waxay keentay  inkasta oo ay suurtogal tahay in la lugeeyo wax ka badan hal kilomitir oo loo isticmaalo gaadiidka bixiya adeegyada gaadiidka ee jiho kale, waxay awoodi waayeen inay gaaraan saacadaha shaqada ee shirkadda ay si joogto ah uga shaqeeyaa

Sidoo kale, inkastoo ay ku qasbanaadeen inay ka qaybgalaan shir jaraa’id oo shaqo, haddana waxay sheegeen inay u suuro-geli wayday inay ka qayb-galaan dhacdadan kor ku xusan, iyagoo sheegay inay caqabado kala kulmeen howshooda fatahaadda.

Waxa uu sidoo kale sheegay in ay ka war heleen in biya-mareenada ay buux dhaafiyeen islamarkaana ay saameyn ku yeesheen wadadii ay marayeen.

Xal ahaan waa in dowladdu ay la socotaa waddooyinka si aysan u nuglaanin fatahaadda iyo bullaacadaha in si sax ah loo saaro wasakhda, si bulshada looga badbaadiyo aafooyinka soo noqnoqda.

Mid.kale oo deggan Addis Ababa waa Fikremikael Zeyede. Sida uu sheegay Fikremikael, daadadkan oo dhacay xilli jiilaalka ayaa geystay khasaare.

Tusaale ahaan Maalmo ka hor ayaa Roobabkii ka da’ay Xaafadda Yeka ee 11-aad waxa ay sababeen Khasaaro isugu jira Dhimasho iyo dhaawac soo gaaray Guryo Kunteenarro yaryar iyo kuwo yar yar oo la soo abaabulay.

Waxa uu sheegay  inkastoo ay suuragashay in la badbaadiyo guryaha qaar, hadana ay waxyeelo gaarsiisay hanti aan hanti aheyn.

Sidoo kale, Fekremikael ayaa sidoo kale xusay in laba toddobaad ka hor roobabkii xad dhaafka ahaa ee da’ay ay waddooyinka gawaadhida buux dhaafiyeen, isla markaana gaadiidkii adeegga gaadiidka bixinayay ay ku qasbanaadeen inay ku ekaadaan halkii ay ku sugnaayeen.

Waxa uu sheegay in ka shaqeyn la’aanta goobaha lagu tilmaamo in ay u nugul yihiin fatahaadaha sanad walba ay ka mid tahay sababaha dhibaatooyinkan soo noq noqday.

Sidoo kale, waxaa Bole iyo Kera ka jira dhismayaal waddooyin la qorsheeyey oo muddo dheer la qorsheeyay, waxaana inta badan ka shaqeynta biyo-mareennada ama khadadka bullaacadaha ee loo dejiyey waddooyinka caasimadda.

Xal ahaan waxa ay xukuumadu ka codsatay in kaabayaasha wadooyinka ee shaqayn doona wixii ka dambeeya ay xooga saaraan wadooyinka biyo mareenka ah, kuwa jiirada ah iyo kuwa feedhaha ah, isla markaana laga feejignaado kuwa u nugul shilalka.

Sida laga soo xigtay Guddiga Maareynta Khatarta Dabka iyo Masiibooyinka ee Addis Ababa, 27 daadad oo ka dhacay magaalada ayaa burburiyay hanti qiimaheedu ka badan yahay 3.5 milyan oo Birr.

Todobaad ka hor ayay ahayd markii xaafada 3-aad ee cisbitaalka Emmanuel ee magaalada Addis ababa ay taawarkii dumay ka dib markii ay buux dhaafiyeen bakhaarka, waxaana ku dhaawacmay 3 qof oo ku jiray guryaha hoose, 1 qof ayaa ku dhintay 2 qofna dhaawacyo halis ah ayaa soo gaadhay.

Sidoo kale waxaa la sheegay in uu jiro khasaare soo gaaray kaabayaasha dhaqaalaha ee deegaanka oo ay ka mid tahay buundada, kaddib roobab mahiigaan ah oo isku mar ka da’ay degmooyinka 9-aad iyo degmada 7-aad ee deegaanka Lemi Kuura.

Sida laga soo xigtay guddiga, 9 qof oo da’doodu u dhaxayso 18 ilaa 60 ayaa ku dhintay Addis Ababa iyo nawaaxigeeda bishii Luulyo oo keliya.

Sidoo kale waxaa la tilmaamay in 93 qof ay badbaadiyeen ciidamada gurmadka kadib markii ay magaalada ka dhaceen 27 daadad.

Nigatu Mamo, oo ah Khabiirka Xidhiidhka Dadweynaha ee Maamulka Dab-demiska iyo Maareynta Masiibooyinka ee Maamulka Magaalada Addis Ababa, ayaa sheegay in sanad miisaaniyeedka 2014-ka, ay dhaceen 362 dab, iyo 148 xaaladood oo degdeg ah oo aan dab-damis ahayn, guud ahaan 510 xaaladood oo degdeg ah.

Wuxuu sheegay in 449 ka mid ah shilalka ay ka dhaceen maamulka magaalada Addis Ababa, hal shil oo degdeg ah ayaa ka dhacay koonfurta gobolka, 60 shil oo degdeg ah ayaa ka dhacay aagagga gaarka ah ee Oromiya.

Shilkan ayaa waxaa ku naf waayey 115 qof, waxaana ku dhaawacmay 200 oo qof, waxaana la badbaadiyey 57 qof.

Guud ahaan 510 shilalka dabka iyo degdega ah, 488 ama 95.69 boqolkiiba shilalka waxa lagu gaadhi karaa hab waafaqsan habraaca caadiga ah, halka 22 ama 4.31 boqolkiiba shilalka aan lagu gaadhi karin heerka caadiga ah sababo kala duwan awgood, khabiirku. tilmaamay.

Khabiirka ayaa sheegay in haddii guddiga uu dib u dhigo ugu yaraan saddex daqiiqo marka ay jiraan xaalado degdeg ah, waa in ay ku yimaadaan 15 daqiiqo

Waxa uu sheegay in sanad miisaaniyeedka aan la ogaan karin 22 shil isla markaana lagu xakameyn waayay qaabkii loo baahnaa sababo la xiriira wadooyinka iyo gaadiidka oo xiran.

Khabiirka ayaa intaa ku daray in uu jiro khad isku socod oo madax banaan oo ay ku shaqeeyaan goobaha dabka iyo xaaladaha degdega ah ee wadamada horumaray, balse Itoobiya ma aysan awoodin in ay arintaasi samayso dhanka awooda dhaqaalaha.

Waxa uu sheegay in guddigu uu ku dadaalayo sidii wax looga qaban lahaa su’aalaha iyo gal-daloolooyinka ka jira isu socodka gaadiidka iyo sidii loo abuuri lahaa xaalad lagu maareeyo shilkaas iyadoo la adeegsanayo waddooyin kale ama kuwo gaaban.

Khabiirku waxa uu tilmaamay in marka ay jiraan xaalado degdeg ah ay komishanku iska kaashanayaan taliska booliska Addis Ababa iyo hay’adda maaraynta waddooyinka Addis Ababa si loo furo jidad ay gaadiidka gurmadka iyo shaqaaluhu maraan, isla markaana loo yareeyo isu socodka gaadiidka.

Liiska musiibooyinkii dhacay sanad miisaaniyeedka 2014-ka ayaa waxaa la sheegay in ay sii kordhayaan masiibooyinka ka dhasha fatahaadaha maadaama lagu jiro xilliga jiilaalka.

Marka loo eego tirooyinka ilaa Juun 30, 29 ka mid ah dadka galay webiga, 27 waa la badbaadin kari waayay.

Laba qof ayaa ku dhacay waadiga oo ku dhintay

Laba qof ayaa sidoo kale ku xayirantay oo mid ka mid ah u ku dhintay.

Haddii laba qof ay isku mar galaan buundada, suurtagal maaha in la badbaadiyo nafta.

11 ka mid ah 29-ka qof ee uu saameeyay fatahaada ayaa ku dhintay. Hal qof ayaa ku dhintay shil balli ah, 7 qof ayaa ku dhintay dhul go’ay, afar qof oo soo buuxiyay biyo dhismo loo qoday oo galay ceelal kala duwan, laba booyadood oo biyo ah galay, hal qof ayaa ku dhintay biyo soo jabay, laba qof ayaa ku dhintay geedaha.

Hal wan ayaa la sheegay inuu god ku dhacay oo uu dhintay.

Guud ahaan 511 shil oo dhacay sanad xisaabeedka, 338 ka mid ah ayaan la garanayn waxa sababay, iyo 63 shil oo ka dhashay koronto.

24 roobab mahiigaan ah awgood, iyo 16 shil oo dabaasha ah ayaa ka mid ah sababaha ugu sarreeya.


አዲስ ማለዳ Ogosto 7 2014 No 61

መልስ አስቀምጡ

Please enter your comment!
Please enter your name here